Tin tức sức khỏe,
thông báo về DYM

1. Tổng quan về nốt vôi gan

Nốt vôi gan là tình trạng xuất hiện các ổ lắng đọng canxi trong nhu mô gan, có thể đơn độc hoặc rải rác. Đây không phải là bệnh lý độc lập, mà là dấu hiệu của một quá trình đã từng xảy ra trong gan, chẳng hạn như viêm, nhiễm trùng, chấn thương hay khối u đã hoại tử và xơ hóa.

Trong hầu hết các trường hợp, nốt vôi gan không gây triệu chứng và không nguy hiểm, nhưng cũng có thể là dấu hiệu gợi ý bệnh gan mạn tính hoặc khối u ác tính đã thoái hóa, nên cần được đánh giá kỹ để loại trừ nguyên nhân nghiêm trọng.

2. Cơ chế hình thành nốt vôi gan

Vôi hóa trong gan xảy ra khi các mô tổn thương hoặc hoại tử bị lắng đọng canxi. Quá trình này được xem như một cơ chế “hàn gắn” tự nhiên của cơ thể, giúp ổn định các tổn thương cũ.

Có hai cơ chế chính:

• Vôi hóa loạn dưỡng: xảy ra tại vùng mô bị viêm, hoại tử hoặc nhiễm trùng, dù nồng độ canxi máu bình thường.

• Vôi hóa di căn: xảy ra khi canxi máu tăng cao, làm lắng đọng ở nhiều cơ quan, trong đó có gan.

3. Nguyên nhân gây nốt vôi gan

3.1. Nguyên nhân lành tính thường gặp

• Nhiễm ký sinh trùng gan (như sán lá gan, giun chui ống mật, amip): sau khi điều trị, ổ viêm cũ có thể hóa vôi.

• Nhiễm khuẩn hoặc áp-xe gan cũ: ổ áp-xe đã lành thường để lại điểm vôi hóa.

• U máu hoặc u lành gan đã thoái hóa: đôi khi có thể xuất hiện chấm vôi nhỏ bên trong.

• Tổn thương sau chấn thương gan: vùng tổn thương có thể bị xơ và vôi hóa theo thời gian.

3.2. Nguyên nhân liên quan khối u

• Ung thư gan nguyên phát (HCC): một số khối u có thể vôi hóa khi hoại tử.

• Di căn gan từ các ung thư khác (đại tràng, phổi, buồng trứng...): thường có nốt vôi rải rác, không đồng nhất.

• U xơ cơ, u tuyến hoặc u nang vôi hóa.

3.3. Nguyên nhân toàn thân hiếm gặp

• Tăng canxi máu kéo dài: do cường cận giáp hoặc di căn xương.

• Bệnh mô liên kết hoặc sau điều trị hóa chất.

4. Biểu hiện lâm sàng

Hầu hết người bệnh không có triệu chứng. Nốt vôi gan thường được phát hiện tình cờ khi siêu âm ổ bụng, CT scan hoặc X-quang.

Trong một số trường hợp, có thể gặp:

• Đau âm ỉ vùng hạ sườn phải hoặc cảm giác tức nặng.

• Mệt mỏi, rối loạn tiêu hóa nhẹ.

• Nếu nốt vôi liên quan đến bệnh lý nền như viêm gan hoặc khối u, có thể kèm vàng da, sụt cân, chán ăn hoặc men gan tăng.

5. Chẩn đoán

5.1. Siêu âm bụng

Là phương tiện đầu tay. Nốt vôi thường biểu hiện:

• Hình tăng âm mạnh, có bóng lưng âm hoàn toàn.

• Có thể đơn độc hoặc nhiều nốt rải rác.

• Nếu có viền giảm âm xung quanh, cần phân biệt với tổn thương dạng u.

5.2. CT Scan bụng

• Cho hình ảnh tăng tỷ trọng cao, có thể xác định vị trí chính xác và phân biệt với u gan, nang gan hoặc sỏi đường mật.

• CT có cản quang giúp đánh giá tính chất bắt thuốc của khối, phân biệt giữa tổn thương cũ (ổn định) và tổn thương mới (hoạt động).

5.3. MRI gan

Dùng khi nghi ngờ khối u hoặc tổn thương phức tạp. MRI giúp xác định:

• Bản chất mô (mỡ, xơ, máu).

• Mức độ lan rộng và mối liên hệ với mạch máu gan.

5.4. Xét nghiệm máu

• Men gan (AST, ALT, GGT, ALP): đánh giá chức năng gan.

• AFP (dấu ấn ung thư gan): nếu nghi ngờ u ác tính.

• Tổng phân tích máu, ký sinh trùng, siêu vi gan (HBV, HCV) nếu cần tìm nguyên nhân.

6. Phân biệt nốt vôi gan với các tổn thương khác

• Sỏi đường mật trong gan: thường có hình dạng dọc theo đường mật, có thể kèm giãn ống mật.

• Nang gan vôi hóa: có thành mỏng, đôi khi có vôi hóa viền quanh.

• U máu gan: tăng âm nhẹ, không bóng lưng, bắt thuốc điển hình trên CT.

• Di căn gan vôi hóa: thường nhiều ổ, kích thước khác nhau, phân bố rải rác hai thùy.

7. Hướng xử trí

7.1. Trường hợp lành tính, ổn định

• Nếu nốt vôi nhỏ, đơn độc, không triệu chứng, không cần điều trị.

• Theo dõi định kỳ bằng siêu âm hoặc CT mỗi 6–12 tháng để đảm bảo tổn thương không thay đổi.

• Kiểm tra men gan, virus viêm gan B/C, và dấu ấn ung thư gan AFP định kỳ nếu có yếu tố nguy cơ.

7.2. Trường hợp nghi ngờ tổn thương hoạt động hoặc ác tính

• Nếu nốt vôi kèm khối mô mềm xung quanh, tăng kích thước hoặc bắt thuốc bất thường, thì cần làm thêm MRI gan hoặc sinh thiết.

• Điều trị tùy nguyên nhân:

  • Kháng sinh/thuốc diệt ký sinh trùng nếu là ổ viêm cũ có dấu hiệu tái hoạt.

  • Phẫu thuật hoặc can thiệp nếu khối u ác tính.

8. Phòng ngừa và chăm sóc gan khỏe mạnh

• Tiêm vắc-xin phòng viêm gan B, điều trị triệt để viêm gan virus nếu có.

• Giữ vệ sinh an toàn thực phẩm, không ăn đồ sống hoặc chưa nấu chín để tránh nhiễm ký sinh trùng.

• Hạn chế rượu bia, thuốc lá, thức ăn nhiều dầu mỡ.

• Duy trì cân nặng hợp lý, tập thể dục đều đặn.

• Khám gan định kỳ 6–12 tháng/lần cho người có bệnh lý gan, viêm gan siêu vi, hoặc có yếu tố nguy cơ ung thư gan.

9. Khi nào nên đi khám bác sĩ?

Bạn nên đến khám chuyên khoa Tiêu hóa – Gan mật khi có:

• Đau tức hạ sườn phải kéo dài.

• Men gan tăng hoặc xét nghiệm gan bất thường.

• Có tiền sử viêm gan virus, ký sinh trùng gan hoặc khối u gan.

• Siêu âm phát hiện nốt vôi có kích thước thay đổi theo thời gian.

10. Câu hỏi thường gặp (FAQ)

1. Nốt vôi gan có nguy hiểm không?

Phần lớn là lành tính và chỉ phản ánh tổn thương gan cũ. Tuy nhiên, cần theo dõi để loại trừ khối u ác tính hoặc di căn gan.

2. Nốt vôi gan có thể tự mất đi không?

Không. Một khi mô đã hóa vôi thì sẽ tồn tại vĩnh viễn, nhưng thường không gây ảnh hưởng gì.

3. Có nên sinh thiết gan khi phát hiện nốt vôi không?

Chỉ cần sinh thiết khi hình ảnh không điển hình, nghi ngờ u ác tính hoặc khi có mô mềm tăng sinh quanh vùng vôi hóa.

4. Nốt vôi gan có liên quan đến ung thư không?

Đa số không, nhưng trong một số trường hợp nốt vôi có thể nằm trong khối u gan hoặc di căn đã hoại tử. Vì vậy, cần đánh giá kỹ bằng hình ảnh học.

5. Phát hiện nốt vôi gan qua siêu âm thì cần làm gì tiếp theo?

Bạn nên đến khám bác sĩ chuyên khoa gan mật, mang theo kết quả siêu âm để được chỉ định thêm CT hoặc xét nghiệm máu nếu cần thiết.

Kết luận

Nốt vôi gan là hiện tượng lắng đọng canxi trong nhu mô gan, thường là dấu tích của tổn thương cũ, hiếm khi nguy hiểm. Tuy nhiên, việc theo dõi định kỳ, đánh giá nguyên nhân và kiểm tra chức năng gan là cần thiết để loại trừ các bệnh lý ác tính tiềm ẩn.

Duy trì lối sống lành mạnh, hạn chế rượu bia, kiểm soát viêm gan và khám định kỳ là cách tốt nhất để bảo vệ gan và phát hiện sớm bất thường.

Để đặt lịch khám và theo dõi Nốt vôi gan tại DYM Medical Center, quý khách vui lòng liên hệ:

DYM MEDICAL CENTER SÀI GÒN: Phòng B101-103, Tầng hầm B1, Tòa nhà mPlaza Saigon, Số 39 Lê Duẩn, Phường Sài Gòn, TP. Hồ Chí Minh.

DYM MEDICAL CENTER PHÚ MỸ HƯNG: Phòng 3A01, Tầng 3A, Tòa nhà The Grace, Số 71 Đường Hoàng Văn Thái, Phường Tân Mỹ, TP. Hồ Chí Minh.

DYM MEDICAL CENTER HÀ NỘI: Tầng hầm B1, Tòa nhà Epic Tower, Ngõ 19 Duy Tân, Phường Cầu Giấy, Hà Nội.

Hotline: 1900 2929 37