Tin tức sức khỏe,
thông báo về DYM

Tổng quan về nang gan

Nang gan là tình trạng xuất hiện một hoặc nhiều túi chứa dịch trong nhu mô gan. Phần lớn nang gan là lành tính, phát triển chậm và được phát hiện tình cờ khi siêu âm hoặc chụp CT bụng. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, nang có thể to ra, gây đau, chèn ép cơ quan lân cận hoặc nhiễm trùng cần điều trị.

Phân loại nang gan

1. Nang gan đơn thuần

• Là dạng phổ biến nhất, chiếm khoảng 3–5% dân số.

• Thường là tổn thương bẩm sinh do rối loạn phát triển của đường mật nhỏ trong gan.

• Nang chứa dịch trong, thành mỏng, không thông với đường mật.

2. Nang gan ký sinh (nang sán Echinococcus)

• Do nhiễm ký sinh trùng sán dây chó (Echinococcus granulosus hoặc multilocularis).

• Nang phát triển chậm, có thể vỡ gây phản ứng dị ứng hoặc sốc phản vệ.

3. Nang ống mật trong gan (Caroli disease)

Là bệnh lý bẩm sinh hiếm gặp, có thể kèm sỏi mật và nhiễm trùng đường mật tái diễn.

4. Nang do viêm hoặc chấn thương

Có thể hình thành sau nhiễm trùng gan (áp xe gan đã lành), chấn thương gan hoặc phẫu thuật vùng gan mật.

5. Nang tân sinh (u nang tuyến, u nang ác tính)

Hiếm gặp, có nguy cơ ác tính, cần phân biệt với ung thư biểu mô tuyến nang gan.

Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ

1. Nang gan bẩm sinh (đa số trường hợp)

• Do bất thường trong quá trình phát triển của đường mật trong gan.

• Thường gặp ở nữ giới tuổi trung niên.

2. Nang gan mắc phải

• Do nhiễm ký sinh trùng (sán chó).

• Do tổn thương hoặc viêm mạn tính.

• Do dùng nội tiết tố estrogen kéo dài (có thể kích thích nang phát triển).

3. Bệnh lý di truyền

Trong bệnh thận đa nang di truyền, nang gan có thể xuất hiện cùng với nang ở thận, tụy.

Triệu chứng khi có nang gan

Hầu hết bệnh nhân không có triệu chứng. Nang gan được phát hiện tình cờ khi kiểm tra sức khỏe định kỳ.

Khi nang to (> 5–10 cm) hoặc có biến chứng, các triệu chứng có thể xuất hiện:

• Cảm giác đầy tức hoặc đau âm ỉ vùng hạ sườn phải.

• Khối u vùng bụng trên phải có thể sờ thấy.

• Buồn nôn, chán ăn, cảm giác nặng bụng.

• Vàng da hoặc vàng mắt nếu nang chèn ép ống mật.

• Trường hợp nang nhiễm trùng: sốt, đau tăng, mệt mỏi, ớn lạnh.

• Nếu nang vỡ: đau bụng dữ dội, choáng, hoặc phản ứng dị ứng (trong nang sán).

Biến chứng

• Vỡ nang: gây đau dữ dội, viêm phúc mạc hoặc phản vệ (nang sán).

• Nhiễm trùng nang: gây sốt, đau tăng, nguy cơ áp xe gan.

• Chèn ép ống mật hoặc tĩnh mạch cửa: gây vàng da, cổ trướng.

• Ác tính hóa (hiếm): gặp trong u nang tuyến hoặc nang phức tạp.

Chẩn đoán

1. Siêu âm bụng

• Phương pháp phổ biến, dễ thực hiện.

• Nang gan đơn thuần: hình dịch trống âm, bờ mỏng, trơn láng, không có vách hoặc cặn.

• Nang phức tạp hoặc nghi ngờ ác tính: thành dày, có vách, có cặn, nốt đặc bên trong.

2. Chụp cắt lớp vi tính (CT) hoặc cộng hưởng từ (MRI)

• Giúp đánh giá chính xác kích thước, vị trí, số lượng nang và mối liên quan với mạch máu, đường mật.

• Trong nang sán: có thể thấy vách ngăn, vôi hóa thành, hình ảnh “nang con trong nang mẹ”.

3. Xét nghiệm máu

• Chức năng gan (AST, ALT, bilirubin).

• Công thức máu (bạch cầu tăng nếu nhiễm trùng).

• Xét nghiệm huyết thanh học chẩn đoán nang sán (ELISA, test kháng thể Echinococcus).

4. Tiêu chuẩn chẩn đoán hình ảnh (tham khảo)

• Nang dịch đơn thuần: kích thước bất kỳ, thành mỏng, dịch trong, không có mô đặc.

• Nang nghi ngờ ác tính hoặc phức tạp: có vách, nốt đặc, tăng đậm độ sau tiêm thuốc cản quang, thì cần theo dõi hoặc sinh thiết.

Điều trị nang gan

1. Nang gan nhỏ, không triệu chứng

• Không cần điều trị đặc hiệu.

• Theo dõi định kỳ bằng siêu âm ổ bụng 6–12 tháng/lần.

• Tránh dùng estrogen liều cao hoặc thuốc kích thích tăng sinh nang.

2. Nang lớn hoặc có triệu chứng

Khi nang > 5 cm gây đau hoặc chèn ép, có thể áp dụng:

• Chọc hút dịch nang dưới hướng dẫn siêu âm, kết hợp bơm chất gây xơ (ethanol, tetracycline).

• Phẫu thuật nội soi mở cửa sổ nang (deroofing) giúp dẫn lưu dịch và tránh tái phát.

3. Nang sán gan

• Điều trị kết hợp thuốc diệt ký sinh trùng (Albendazole) và can thiệp ngoại khoa hoặc dẫn lưu.

• Phải tránh chọc hút nang sán không chuẩn bị vì có nguy cơ phản vệ nguy hiểm.

4. Nang phức tạp hoặc nghi ngờ ác tính

Cần sinh thiết xác định mô học hoặc phẫu thuật cắt bỏ phần gan có nang.

Theo dõi và phòng ngừa nang gan

• Khám sức khỏe định kỳ: siêu âm ổ bụng mỗi 6–12 tháng để theo dõi kích thước nang.

• Giữ vệ sinh thực phẩm: rửa tay, ăn chín uống sôi, đặc biệt tránh ăn rau sống hoặc thịt sống nhiễm trứng sán.

• Kiểm soát ký sinh trùng ở vật nuôi (chó, mèo), tẩy giun định kỳ.

• Không tự ý chọc hút nang tại các cơ sở không chuyên khoa.

• Duy trì chế độ ăn lành mạnh, hạn chế rượu bia để bảo vệ gan.

Khi nào cần đi khám bác sĩ?

• Đau hạ sườn phải kéo dài hoặc đau tăng.

• Bụng to nhanh bất thường.

• Sốt, vàng da, chán ăn, sụt cân.

• Tiền sử tiếp xúc với chó, mèo nghi nhiễm sán.

• Được chẩn đoán có nang gan > 5 cm hoặc có nhiều nang.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

1. Nang gan có nguy hiểm không?

Hầu hết nang gan là lành tính, không nguy hiểm. Tuy nhiên, khi nang to hoặc nhiễm trùng, có thể gây biến chứng cần điều trị.

2. Nang gan có tự hết không?

Không. Nang gan thường tồn tại lâu dài, nhưng có thể ổn định kích thước hoặc phát triển rất chậm.

3. Nang gan có thể trở thành ung thư không?

Rất hiếm. Chỉ những nang phức tạp hoặc u nang tuyến mới có nguy cơ ác tính, cần theo dõi sát.

4. Nang gan có cần kiêng ăn gì không?

Không có chế độ ăn đặc biệt, nhưng nên ăn uống lành mạnh, hạn chế rượu bia, chất béo, và thực phẩm chế biến sẵn để bảo vệ chức năng gan.

5. Nang gan sán có lây không?

Nang gan do sán không lây trực tiếp giữa người với người, nhưng có thể lây qua trứng sán từ chó, mèo hoặc thực phẩm nhiễm bẩn.

Kết luận

Nang gan là bệnh lý khá phổ biến, đa số lành tính và không cần điều trị. Tuy nhiên, việc phát hiện sớm, phân biệt với nang ký sinh hoặc nang ác tính, cùng với theo dõi định kỳ là rất quan trọng để ngăn ngừa biến chứng.

Nếu được chẩn đoán có nang gan, bạn nên tái khám theo hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa gan mật để theo dõi sự thay đổi kích thước và có kế hoạch xử trí phù hợp.

Để đặt lịch khám và theo dõi Nang gan tại DYM Medical Center, quý khách vui lòng liên hệ:

DYM MEDICAL CENTER SÀI GÒN: Phòng B103, Tầng hầm B1, Tòa nhà mPlaza Saigon, Số 39 Lê Duẩn, Phường Sài Gòn, TP. Hồ Chí Minh.

DYM MEDICAL CENTER PHÚ MỸ HƯNG: Phòng 3A01, Tầng 3A, Tòa nhà The Grace, Số 71 Đường Hoàng Văn Thái, Phường Tân Mỹ, TP. Hồ Chí Minh.

DYM MEDICAL CENTER HÀ NỘI: Tầng hầm B1, Tòa nhà Epic Tower, Ngõ 19 Duy Tân, Phường Cầu Giấy, Hà Nội.

Hotline: 1900 2929 37