Tin tức sức khỏe,
thông báo về DYM

Tổng quan về bệnh ký sinh trùng Toxocara (giun đũa chó mèo)

Toxocara là bệnh ký sinh trùng do giun đũa chó (Toxocara canis) hoặc mèo (Toxocara cati) gây ra. Ấu trùng giun xâm nhập vào cơ thể người, di chuyển qua nhiều cơ quan và gây ra nhiều triệu chứng khác nhau. Vì người không phải là vật chủ thích hợp, ấu trùng không phát triển thành giun trưởng thành trong ruột, mà tồn tại và gây tổn thương ở mô.

Bệnh thường gặp ở trẻ em, nhất là ở vùng có thói quen nuôi chó mèo thả rông, vệ sinh kém. Đây là một trong những nguyên nhân gây dị ứng, ho kéo dài, đau bụng, tổn thương gan, thậm chí tổn thương mắt dẫn đến mù lòa.

Theo một số nghiên cứu tại Việt Nam, tỷ lệ nhiễm kháng thể Toxocara trong cộng đồng dao động từ 20–45% tùy khu vực, cho thấy bệnh khá phổ biến nhưng ít được chú ý.

Nguyên nhân và đường lây truyền

Nguồn lây chủ yếu là trứng giun Toxocara có trong phân chó, mèo.

• Sau khi thải ra ngoài, trứng cần 2–3 tuần để phát triển thành ấu trùng lây nhiễm.

• Con người nhiễm bệnh khi nuốt phải trứng qua:

  • Thức ăn, nước uống bị nhiễm.

  • Tay bẩn khi chơi đất cát, tiếp xúc với chó mèo.

  • Rau sống, thịt chưa nấu chín kỹ.

Sau khi vào ruột người, trứng nở thành ấu trùng, xuyên qua thành ruột, di chuyển theo đường máu tới gan, phổi, mắt, não, da và nhiều cơ quan khác.

Các thể lâm sàng của bệnh Toxocara

Nhiễm Toxocara có nhiều biểu hiện khác nhau tùy vị trí ấu trùng cư trú:

1. Thể ấu trùng di chuyển nội tạng

• Gặp chủ yếu ở trẻ em.

• Triệu chứng thường gặp:

  • Sốt nhẹ, mệt mỏi, sụt cân.

  • Gan to, đau bụng, buồn nôn.

  • Ho khò khè kéo dài, dễ nhầm với hen suyễn.

  • Xét nghiệm máu: bạch cầu ái toan tăng cao (thường > 20%).

2. Thể ấu trùng di chuyển ở mắt

• Thường gặp ở trẻ lớn hoặc thanh niên.

• Triệu chứng:

  • Giảm thị lực, mờ mắt, có thể mù một mắt.

  • Viêm màng bồ đào, viêm võng mạc.

  • Khối u giả trong mắt (dễ nhầm với u ác tính nội nhãn).

3. Thể ẩn

• Triệu chứng nhẹ, mơ hồ: đau bụng, ho, nổi mẩn ngứa, mệt mỏi.

• Thường bị bỏ qua hoặc chẩn đoán nhầm với dị ứng, viêm phổi.

4. Thể thần kinh

• Hiếm gặp nhưng nặng nề.

• Ấu trùng vào não gây co giật, viêm màng não, rối loạn hành vi.

Biến chứng

Nếu không được phát hiện và điều trị, bệnh có thể gây:

• Suy giảm thị lực, mù lòa vĩnh viễn.

• Tổn thương gan, phổi kéo dài.

• Viêm da, dị ứng mạn tính.

• Tổn thương thần kinh hiếm gặp nhưng nguy hiểm.

Chẩn đoán

Bác sĩ sẽ dựa vào:

• Tiền sử: tiếp xúc nhiều với chó mèo, thói quen ăn uống không đảm bảo vệ sinh.

• Triệu chứng lâm sàng: sốt nhẹ, gan to, ho kéo dài, dị ứng dai dẳng, giảm thị lực.

• Kết quả xét nghiệm máu:

  • Bạch cầu ái toan tăng cao (20–50%).

  • Tăng IgE toàn phần.

• Kết quả xét nghiệm huyết thanh học (ELISA): phát hiện kháng thể kháng Toxocara – phương pháp chính xác để chẩn đoán.

• Chẩn đoán hình ảnh siêu âm, CT, MRI: có thể thấy tổn thương gan, phổi, mắt hoặc não.

Điều trị

Điều trị Toxocara gồm thuốc diệt ký sinh trùng kết hợp kiểm soát triệu chứng:

• Thuốc đặc hiệu

  • Albendazole: 10–15 mg/kg/ngày, uống 5–14 ngày.

  • Mebendazole: 20–25 mg/kg/ngày, uống 2–4 tuần.

  • Hiệu quả tốt nhất với thể nội tạng, thể ẩn.

• Điều trị hỗ trợ

  • Corticoid (prednisolone) khi có phản ứng dị ứng mạnh hoặc tổn thương mắt.

  • Kháng histamin giảm ngứa.

  • Hỗ trợ gan, phổi khi có tổn thương.

• Điều trị ngoại khoa

  • Một số trường hợp tổn thương mắt nặng cần can thiệp phẫu thuật để bảo tồn thị lực.

Phòng ngừa nhiễm kí sinh trùng Toxocara (giun đũa chó mèo)

• Tẩy giun định kỳ cho chó mèo (2–4 lần/năm).

• Quản lý phân chó mèo, không thả rông

• Vệ sinh cá nhân: rửa tay trước khi ăn, sau khi tiếp xúc đất hoặc động vật.

• Ăn chín, uống sôi, hạn chế rau sống, thịt tái.

• Khám sức khỏe định kỳ, xét nghiệm ký sinh trùng khi có triệu chứng kéo dài không rõ nguyên nhân.

Tình hình ở Việt Nam

• Một nghiên cứu tại TP.HCM cho thấy tỷ lệ trẻ em có kháng thể Toxocara khoảng 21–35%.

• Tại một số tỉnh nông thôn, tỷ lệ có thể lên tới 40%, do thói quen nuôi chó mèo thả rông và điều kiện vệ sinh kém.

• Bệnh phổ biến nhưng thường bị bỏ sót hoặc chẩn đoán nhầm với bệnh hô hấp, dị ứng.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

1. Nhiễm Toxocara có lây từ người sang người không?

Không. Bệnh chỉ lây từ trứng giun có trong phân chó mèo. Người bệnh không truyền bệnh trực tiếp cho người khác.

2. Bạch cầu ái toan tăng có chắc chắn là Toxocara không?

Không. Bạch cầu ái toan có thể tăng trong nhiều bệnh ký sinh trùng khác hoặc dị ứng. Cần làm xét nghiệm ELISA để xác định.

3. Nhiễm Toxocara có chữa khỏi hoàn toàn không?

Có. Phần lớn trường hợp điều trị đúng phác đồ sẽ khỏi hoàn toàn, triệu chứng cải thiện rõ. Tuy nhiên, tổn thương mắt hoặc thần kinh có thể để lại di chứng vĩnh viễn.

4. Có cần tẩy giun định kỳ cho người để phòng Toxocara không?

Hiện chưa có khuyến cáo tẩy giun đặc hiệu phòng Toxocara cho người. Quan trọng nhất là tẩy giun định kỳ cho chó mèo và giữ vệ sinh môi trường.

6. Làm thế nào để phát hiện sớm bệnh ở trẻ em?

Nếu trẻ hay đau bụng, ho kéo dài, dị ứng tái phát, gan to hoặc giảm thị lực không rõ nguyên nhân, phụ huynh nên cho trẻ đi khám và làm xét nghiệm ký sinh trùng.

Để đặt lịch khám và điều trị bệnh nhiễm ký sinh trùng Toxocara tại DYM Medical Center, quý khách vui lòng liên hệ:

DYM MEDICAL CENTER SÀI GÒN: Phòng B103, Tầng hầm B1, Tòa nhà mPlaza Saigon, Số 39 Lê Duẩn, Phường Sài Gòn, TP. Hồ Chí Minh.

DYM MEDICAL CENTER PHÚ MỸ HƯNG: Phòng 3A01, Tầng 3A, Tòa nhà The Grace, Số 71 Đường Hoàng Văn Thái, Phường Tân Mỹ, TP. Hồ Chí Minh.

DYM MEDICAL CENTER HÀ NỘI: Tầng hầm B1, Tòa nhà Epic Tower, Ngõ 19 Duy Tân, Phường Cầu Giấy, Hà Nội.

Hotline: 1900 2929 37