Tin tức sức khỏe,
thông báo về DYM

Tổng quan về ngoại tâm thu

Ngoại tâm thu là tình trạng tim xuất hiện những nhịp đập sớm hơn bình thường do xung điện phát ra từ một vị trí bất thường trong tim, thay vì nút xoang – nơi điều khiển nhịp tim chính. Sau nhịp ngoại tâm thu, tim thường tạm nghỉ một chút rồi mới trở lại nhịp bình thường, khiến người bệnh cảm giác như “bỏ nhịp” hoặc “hẫng tim”.

Ngoại tâm thu là một dạng rối loạn nhịp tim lành tính phổ biến, có thể gặp ở cả người khỏe mạnh. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, nó là dấu hiệu cảnh báo sớm của bệnh lý tim mạch tiềm ẩn cần được phát hiện và điều trị sớm.

Cơ chế hình thành

Trong điều kiện bình thường, nút xoang nằm ở nhĩ phải tạo ra xung điện đều đặn, giúp tim đập nhịp nhàng. Khi một vùng khác của tim (nhĩ, thất hoặc nút nhĩ-thất) tự phát xung điện sớm hơn nút xoang, nhịp đập đó được gọi là ngoại tâm thu.

Dựa vào vị trí phát xung điện, có thể chia thành:

• Ngoại tâm thu nhĩ: phát sinh từ tâm nhĩ.

• Ngoại tâm thu nút nhĩ-thất: phát sinh từ vùng nối giữa nhĩ và thất.

• Ngoại tâm thu thất: phát sinh từ tâm thất – loại này thường gây cảm giác mạnh và có thể liên quan đến bệnh tim thực thể.

Nguyên nhân

Ngoại tâm thu có thể xảy ra ở người khỏe mạnh do yếu tố sinh lý, hoặc do bệnh lý tim và ngoài tim.

1. Nguyên nhân sinh lý (lành tính)

• Căng thẳng, lo âu, mất ngủ, stress.

• Uống cà phê, rượu, nước tăng lực, hút thuốc lá.

• Sau khi gắng sức, sốt cao, rối loạn điện giải (giảm kali, magiê).

• Tác dụng phụ của thuốc (thuốc giãn phế quản, thuốc giảm ho có caffeine).

2. Nguyên nhân bệnh lý

• Bệnh tim mạch: thiếu máu cơ tim, nhồi máu cơ tim cũ, viêm cơ tim, bệnh van tim, suy tim, phì đại thất trái.

• Rối loạn nội tiết: cường giáp, cường catecholamine.

• Rối loạn chuyển hóa: mất cân bằng điện giải, toan máu.

• Ngộ độc: digitalis, cocain, hoặc ngộ độc thuốc chống trầm cảm.

Triệu chứng

Nhiều người bị ngoại tâm thu không có triệu chứng và chỉ phát hiện tình cờ khi đo điện tâm đồ. Khi có biểu hiện, người bệnh có thể cảm nhận:

• Cảm giác tim đập mạnh hoặc hụt nhịp, “nghỉ một nhịp rồi đập lại mạnh hơn”.

• Đánh trống ngực, hồi hộp, choáng váng, nhất là khi nằm nghỉ hoặc sau khi uống cà phê.

• Khó chịu vùng ngực hoặc cổ họng, cảm giác nghẹt tim tạm thời.

• Ở người có bệnh tim nền, ngoại tâm thu có thể gây hạ huyết áp tạm thời, khó thở hoặc đau ngực.

Tần suất và mức độ cảm nhận khác nhau giữa từng người, phụ thuộc vào loại ngoại tâm thu và tình trạng tim.

Phân loại theo tần suất

• Ngoại tâm thu đơn độc: chỉ xuất hiện rải rác, không có chu kỳ.

• Ngoại tâm thu nhịp đôi, nhịp ba: cứ 1 hoặc 2 nhịp bình thường lại có 1 ngoại tâm thu.

• Ngoại tâm thu thành cặp: hai nhịp bất thường liên tiếp.

• Ngoại tâm thu đa ổ: xuất phát từ nhiều vị trí khác nhau trong tim, thường nguy hiểm hơn.

Chẩn đoán

1. Khám lâm sàng

Bác sĩ có thể phát hiện nhịp đập không đều, xen kẽ giữa nhịp bình thường và nhịp sớm. Tuy nhiên, việc chẩn đoán xác định cần dựa vào cận lâm sàng.

2. Cận lâm sàng

• Điện tâm đồ (ECG): là tiêu chuẩn vàng.

• Ngoại tâm thu nhĩ: sóng P bất thường, phức bộ QRS bình thường.

• Ngoại tâm thu thất: phức bộ QRS giãn rộng (> 120 ms), không có sóng P trước đó.

• Holter điện tâm đồ 24 giờ: ghi lại hoạt động tim trong ngày để đánh giá tần suất ngoại tâm thu và mối liên quan với hoạt động, cảm xúc.

• Siêu âm tim: kiểm tra xem có bệnh lý cấu trúc tim đi kèm (bệnh van tim, phì đại thất…).

• Xét nghiệm máu: kiểm tra điện giải, hormon tuyến giáp, chức năng gan – thận.

Điều trị

1. Trường hợp không có bệnh tim thực thể (ngoại tâm thu lành tính)

• Giải thích, trấn an bệnh nhân, tránh lo lắng.

• Điều chỉnh lối sống:

  • Giảm cà phê, rượu, thuốc lá, nước tăng lực.

  • Tăng cường ngủ đủ giấc, giảm stress.

  • Tập thể dục nhẹ nhàng, tránh gắng sức quá mức.

• Điều trị nguyên nhân: nếu do rối loạn điện giải, cường giáp hoặc thuốc.

• Thuốc chẹn beta: có thể dùng liều thấp trong trường hợp ngoại tâm thu gây khó chịu nhiều.

2. Trường hợp có bệnh tim nền

• Điều trị bệnh tim chính (thiếu máu cơ tim, tăng huyết áp, suy tim...).

• Dùng thuốc chống loạn nhịp khi ngoại tâm thu nhiều, có nguy cơ biến chứng:

  • Amiodaron, Flecainide, Sotalol... tùy từng trường hợp.

• Nếu ngoại tâm thu thất nặng, nguy cơ cao gây loạn nhịp ác tính:

  • Cân nhắc đặt máy khử rung tự động (ICD).

• Đốt điện bằng sóng cao tần (RF ablation): được chỉ định khi ngoại tâm thu kháng thuốc, có ổ phát nhịp rõ ràng.

Biến chứng

• Nhịp nhanh thất hoặc rung thất (hiếm, nhưng nguy hiểm tính mạng).

• Giảm cung lượng tim tạm thời, gây chóng mặt, mệt.

• Bệnh cơ tim do ngoại tâm thu (PVC-induced cardiomyopathy): khi tần suất >10–20% tổng nhịp tim/ngày.

• Rối loạn nhịp phức tạp ở người có bệnh tim nền (suy tim, nhồi máu cơ tim).

Tiên lượng

Ở người không có bệnh tim thực thể, ngoại tâm thu thường lành tính và không cần điều trị đặc hiệu. Tuy nhiên, nếu xuất hiện thường xuyên hoặc đi kèm bệnh tim mạch, người bệnh cần được theo dõi định kỳ và điều trị sớm để ngăn biến chứng.

Phòng ngừa

• Duy trì lối sống lành mạnh: ngủ đủ, giảm stress, hạn chế chất kích thích.

• Tập thể dục đều đặn, không gắng sức đột ngột.

• Kiểm soát tốt các bệnh nền như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu.

• Khám tim định kỳ nếu đã từng có cơn ngoại tâm thu hoặc tiền sử bệnh tim.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

1. Ngoại tâm thu có nguy hiểm không?

Phần lớn là lành tính, nhất là ở người trẻ khỏe mạnh. Tuy nhiên, nếu xuất hiện dày đặc hoặc kèm bệnh tim nền, cần được bác sĩ tim mạch theo dõi sát.

2. Ngoại tâm thu có cần uống thuốc suốt đời không?

Không. Đa số trường hợp chỉ cần điều chỉnh lối sống. Thuốc chỉ dùng khi triệu chứng nặng hoặc nguy cơ cao.

3. Uống cà phê có làm tăng ngoại tâm thu không?

Có. Caffeine kích thích hệ thần kinh giao cảm, dễ gây nhịp tim sớm. Người bệnh nên hạn chế hoặc ngưng hẳn cà phê và nước tăng lực.

4. Ngoại tâm thu có tự hết được không?

Có thể. Nếu nguyên nhân là stress, mất ngủ hay chất kích thích, việc thay đổi lối sống có thể giúp nhịp tim trở lại bình thường.

5. Khi nào cần đi khám bác sĩ?

Khi có các dấu hiệu: đau ngực, khó thở, choáng, ngoại tâm thu xuất hiện thường xuyên, hoặc có tiền sử bệnh tim mạch.

Tóm tắt

Ngoại tâm thu là rối loạn nhịp tim phổ biến, đa số lành tính và có thể kiểm soát bằng thay đổi lối sống. Tuy nhiên, nếu xuất hiện thường xuyên hoặc trên nền bệnh tim, cần khám chuyên khoa tim mạch để được chẩn đoán và điều trị kịp thời, giúp phòng ngừa biến chứng nguy hiểm như nhịp nhanh thất hoặc rung thất.

Khuyến cáo: Nếu bạn cảm thấy tim đập bất thường, hãy đến khám bác sĩ tim mạch để làm điện tâm đồ, vì đó là cách đơn giản và hiệu quả nhất để xác định nguyên nhân và hướng xử trí phù hợp.

Để đặt lịch khám và theo dõi Ngoại tâm thu tại DYM Medical Center, quý khách vui lòng liên hệ:

DYM MEDICAL CENTER SÀI GÒN: Phòng B101-103, Tầng hầm B1, Tòa nhà mPlaza Saigon, Số 39 Lê Duẩn, Phường Sài Gòn, TP. Hồ Chí Minh.

DYM MEDICAL CENTER PHÚ MỸ HƯNG: Phòng 3A01, Tầng 3A, Tòa nhà The Grace, Số 71 Đường Hoàng Văn Thái, Phường Tân Mỹ, TP. Hồ Chí Minh.

DYM MEDICAL CENTER HÀ NỘI: Tầng hầm B1, Tòa nhà Epic Tower, Ngõ 19 Duy Tân, Phường Cầu Giấy, Hà Nội.

Hotline: 1900 2929 37