TIN TỨC

Tin tức sức khỏe,
thông báo về DYM

CƯỜNG GIÁP: NGUYÊN NHÂN, TRIỆU CHỨNG, CHẨN ĐOÁN VÀ ĐIỀU TRỊ

Tin tức

Jan 09, 2026

Cường giáp là gì?

Cường giáp là tình trạng tuyến giáp sản xuất quá nhiều hormone giáp (T3, T4), khiến quá trình chuyển hóa trong cơ thể tăng tốc bất thường.

Người bị cường giáp thường cảm thấy tim đập nhanh, sút cân, lo âu, run tay, ra nhiều mồ hôi, ảnh hưởng lớn đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống nếu không được điều trị kịp thời.

Nguyên nhân gây cường giáp

Một số nguyên nhân phổ biến gồm:

Bệnh Basedow (Graves disease): nguyên nhân thường gặp nhất, do rối loạn tự miễn khiến tuyến giáp hoạt động quá mức.
Bướu giáp nhân độc hoặc bướu giáp đa nhân độc: một hay nhiều nhân giáp tự sản xuất hormone giáp không kiểm soát.
Viêm tuyến giáp: có thể do nhiễm virus hoặc sau sinh, gây giải phóng hormone giáp ồ ạt vào máu.
U tuyến yên tiết TSH (hiếm gặp).
Dùng thuốc hoặc chế phẩm chứa nhiều iod (amiodarone, thuốc cản quang, bổ sung iod quá mức).

Yếu tố nguy cơ

Nữ giới (tỷ lệ cao gấp 5–10 lần nam giới).
Tuổi 20–40.
Tiền sử gia đình mắc bệnh tuyến giáp.
Mắc bệnh tự miễn (đái tháo đường type 1, lupus…).
Hút thuốc lá.

Triệu chứng thường gặp

Cường giáp ảnh hưởng đến nhiều cơ quan, triệu chứng đa dạng, trong đó có:

Toàn thân: sút cân nhanh dù ăn nhiều, mệt mỏi, yếu cơ.
Tim mạch: hồi hộp, tim đập nhanh, đánh trống ngực, tăng huyết áp tâm thu.
Thần kinh: lo âu, dễ kích thích, run tay, khó ngủ.
Da – tóc: da nóng, ẩm, ra nhiều mồ hôi, tóc rụng.
Tiêu hóa: đi cầu nhiều lần, tiêu chảy nhẹ.
Sinh sản: kinh nguyệt không đều (nữ), giảm ham muốn (nam).
Mắt: lồi mắt, nhìn mờ, khô rát (đặc biệt trong bệnh Basedow).
Tuyến giáp: có thể sờ thấy bướu giáp to, lan tỏa hoặc có nhân.

Biến chứng nếu không điều trị

Rung nhĩ, suy tim.
Loãng xương, yếu cơ.
Khủng hoảng cường giáp (thyroid storm): biến chứng nguy hiểm, có thể đe dọa tính mạng.
Tổn thương mắt nặng trong bệnh Basedow.

Chẩn đoán cường giáp

1. Khám lâm sàng

Đánh giá nhịp tim, huyết áp, tình trạng tuyến giáp, mắt và da.

2. Xét nghiệm

TSH: giảm thấp hoặc không đo được.
FT4, FT3: tăng cao.
Kháng thể TRAb: dương tính trong bệnh Basedow.

3. Cận lâm sàng hình ảnh

Siêu âm tuyến giáp: đánh giá cấu trúc, kích thước, nhân giáp.
Xạ hình tuyến giáp: phân biệt Basedow với bướu giáp nhân độc.

Điều trị cường giáp

Điều trị tùy thuộc nguyên nhân, tuổi, tình trạng sức khỏe và mong muốn của người bệnh. Các lựa chọn gồm:

1. Thuốc kháng giáp

Methimazole, Carbimazole, Propylthiouracil (PTU): ức chế sản xuất hormone giáp.
Có thể phối hợp thuốc chẹn beta (propranolol, atenolol) để giảm nhịp tim, run tay, hồi hộp.

2. Iod phóng xạ (I-131)

Được dùng để phá hủy mô tuyến giáp hoạt động quá mức.
Thường áp dụng cho người lớn tuổi hoặc không đáp ứng thuốc.

3. Phẫu thuật cắt tuyến giáp

Chỉ định khi bướu giáp quá to, chèn ép, hoặc nghi ngờ ung thư.

Chăm sóc và theo dõi.

Tái khám định kỳ: xét nghiệm TSH, FT4 để điều chỉnh thuốc.
Dinh dưỡng hợp lý: hạn chế thực phẩm nhiều iod (tảo biển, rong biển).
Không hút thuốc: đặc biệt quan trọng với bệnh nhân Basedow có lồi mắt.
Kiểm soát stress, ngủ đủ giấc.

Khi nào cần đi khám ngay?

Hồi hộp, tim đập nhanh không kiểm soát.
Sút cân nhanh, mệt mỏi nhiều.
Sưng đau cổ, bướu giáp lớn.
Lồi mắt, nhìn đôi, đau mắt.
Sốt cao, tiêu chảy nhiều, lú lẫn (dấu hiệu khủng hoảng cường giáp).

Kết luận

Cường giáp là bệnh lý nội tiết thường gặp, có thể gây nhiều biến chứng nguy hiểm nếu không điều trị sớm.
Việc chẩn đoán dựa vào xét nghiệm hormone giáp và khám lâm sàng.
Điều trị có nhiều lựa chọn: thuốc, iod phóng xạ hoặc phẫu thuật.
Người bệnh cần tuân thủ hướng dẫn bác sĩ, tái khám định kỳ và điều chỉnh lối sống để kiểm soát bệnh hiệu quả.
Nếu có triệu chứng nghi ngờ cường giáp, hãy đến khám chuyên khoa Nội tiết để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.