Tin tức sức khỏe,
thông báo về DYM

Tổng quan về xốp tủy thận

Xốp tủy thận là một dị tật bẩm sinh hiếm gặp của thận, trong đó các ống góp ở vùng tủy thận bị giãn và tạo thành nhiều nang nhỏ chứa dịch. Những nang này làm giảm khả năng tập trung nước tiểu và tạo điều kiện cho lắng đọng tinh thể, dẫn đến hình thành sỏi thận và nhiễm khuẩn niệu tái phát.

Mặc dù bệnh thường được phát hiện tình cờ khi chụp X-quang, siêu âm hoặc CT, nhưng khi tiến triển có thể gây nhiều biến chứng về chức năng thận nếu không được theo dõi đúng cách.

Cấu trúc và cơ chế bệnh sinh

Thận bình thường có hai vùng: vỏ thận (bên ngoài) và tủy thận (bên trong). Trong bệnh xốp tủy thận, các ống góp ở vùng tủy bị giãn hình túi nhỏ li ti (1–7 mm), đôi khi thông với các ống dẫn nước tiểu khác. Dịch và muối khoáng tích tụ lâu ngày tạo thành các ổ vôi hóa.

Nguyên nhân chính xác chưa được xác định, nhưng nhiều nghiên cứu cho thấy đây là bệnh bẩm sinh, do bất thường trong quá trình hình thành ống góp ở thời kỳ bào thai.

Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ

• Yếu tố bẩm sinh: thường xuất hiện từ khi sinh ra, nhưng có thể đến tuổi trưởng thành mới phát hiện.

• Di truyền: một số trường hợp có tính chất gia đình.

• Rối loạn chuyển hóa: tăng canxi niệu, tăng oxalat niệu, tăng acid uric niệu.

• Nhiễm khuẩn đường tiết niệu tái phát: có thể làm nặng thêm tình trạng ứ đọng trong thận.

Bệnh không liên quan đến chế độ ăn hay thói quen sinh hoạt, nhưng yếu tố chuyển hóa và nhiễm khuẩn đóng vai trò làm bộc lộ bệnh rõ hơn.

Triệu chứng của xốp tủy thận

Đa số bệnh nhân xốp tủy thận không có triệu chứng rõ ràng và được phát hiện tình cờ. Tuy nhiên, khi bệnh biểu hiện lâm sàng, người bệnh có thể gặp:

• Đau thắt lưng hoặc đau vùng hông lưng: thường do sỏi nhỏ di chuyển trong niệu quản.

• Tiểu máu: có thể là vi thể (chỉ phát hiện qua xét nghiệm) hoặc đại thể (nước tiểu đỏ hồng).

• Tiểu rắt, tiểu buốt, tiểu đục: do nhiễm khuẩn đường niệu tái phát.

• Có sỏi thận hoặc sỏi niệu quản: sỏi thường nhỏ, nhiều viên, và tái phát nhiều lần.

• Ít gặp hơn: cơn đau quặn thận, sốt cao do viêm thận – bể thận.

Ở giai đoạn muộn, nếu có biến chứng, có thể xuất hiện:

• Tăng huyết áp do thận.

• Suy thận mạn tính (hiếm, chỉ gặp ở trường hợp nặng hoặc không điều trị).

Chẩn đoán

1. Xét nghiệm nước tiểu

• Phát hiện hồng cầu (tiểu máu vi thể), bạch cầu, tinh thể oxalat hoặc canxi phosphate.

• Có thể thấy pH nước tiểu kiềm hoặc acid tùy loại sỏi.

2. Xét nghiệm máu

• Đo nồng độ canxi, phosphate, acid uric, chức năng thận (creatinin, ure).

• Kiểm tra rối loạn chuyển hóa có thể dẫn đến sỏi.

3. Chẩn đoán hình ảnh

• Siêu âm thận: thấy nhiều vùng tăng âm nhỏ ở tủy, hình ảnh “đốm sáng” do vôi hóa.

• Chụp X-quang hệ niệu (KUB): có thể thấy nhiều điểm vôi hóa nhỏ rải rác hai bên.

• Chụp cắt lớp vi tính (CT scan không cản quang): là phương pháp chính xác nhất, cho thấy hình ảnh các ống tủy giãn và vôi hóa dạng "bọt khí" đặc trưng.

• Chụp niệu đồ tĩnh mạch (IVU): trước đây là tiêu chuẩn vàng, cho hình ảnh "bông hoa cúc" ở vùng tủy thận.

• Chẩn đoán xác định: dựa vào hình ảnh đặc trưng trên CT hoặc IVU kết hợp với tiền sử sỏi thận hoặc nhiễm khuẩn niệu tái phát.

Biến chứng

• Sỏi thận tái phát: gặp ở hơn 70% người bệnh.

• Viêm thận – bể thận mạn tính.

• Ứ nước thận hoặc niệu quản.

• Tăng huyết áp do thận.

• Suy giảm chức năng thận (hiếm nhưng nặng nề).

Điều trị xốp tủy thận

Hiện nay, không có phương pháp điều trị đặc hiệu giúp phục hồi cấu trúc ống thận bị xốp. Mục tiêu chính là kiểm soát triệu chứng, ngăn biến chứng và giảm tái phát sỏi.

1. Điều trị nội khoa

• Uống nhiều nước: đảm bảo lượng nước tiểu > 2 lít/ngày để giảm lắng đọng tinh thể.

• Dùng thuốc điều chỉnh chuyển hóa:

  • Thiazide trong trường hợp tăng canxi niệu.

  • Allopurinol nếu tăng acid uric niệu.

  • Citrate kali giúp kiềm hóa nước tiểu và giảm hình thành sỏi.

• Kháng sinh: dùng khi có nhiễm khuẩn đường niệu, điều trị đủ thời gian theo chỉ định bác sĩ.

• Chế độ ăn: hạn chế muối, tránh thực phẩm giàu oxalat (trà đậm, chocolate, rau chân vịt), giảm đạm động vật nếu tăng acid uric.

2. Điều trị can thiệp

Áp dụng khi có sỏi gây tắc hoặc nhiễm khuẩn tái phát:

• Tán sỏi ngoài cơ thể (ESWL): hiệu quả với sỏi nhỏ.

• Nội soi niệu quản hoặc thận qua da: lấy sỏi khi kích thước lớn hoặc ESWL không hiệu quả.

3. Theo dõi định kỳ

• Kiểm tra nước tiểu và siêu âm mỗi 6–12 tháng.

• Đánh giá chức năng thận định kỳ.

Tiên lượng

Phần lớn bệnh nhân có tiên lượng tốt nếu được theo dõi và kiểm soát sỏi kịp thời. Chức năng thận thường duy trì ổn định suốt đời. Tuy nhiên, những người bị sỏi hoặc nhiễm khuẩn niệu tái phát nhiều lần có nguy cơ suy giảm chức năng thận về sau.

Phòng ngừa mắc xốp tủy thận

• Uống đủ nước mỗi ngày (ít nhất 2 lít).

• Không nhịn tiểu, duy trì dòng chảy nước tiểu đều đặn.

• Kiểm soát tốt các rối loạn chuyển hóa.

• Khám định kỳ khi có tiền sử sỏi thận hoặc viêm đường tiểu tái phát.

• Ăn uống cân bằng, hạn chế thực phẩm nhiều muối, oxalat và đạm động vật.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

1. Xốp tủy thận có nguy hiểm không?

Bản thân bệnh xốp tủy thận không nguy hiểm nếu không có sỏi hoặc nhiễm khuẩn đi kèm. Tuy nhiên, khi có biến chứng, bệnh có thể dẫn đến suy thận nếu không điều trị đúng cách.

2. Bệnh xốp tủy thận có chữa khỏi được không?

Hiện chưa có phương pháp chữa khỏi hoàn toàn. Việc điều trị chủ yếu nhằm kiểm soát triệu chứng, ngăn ngừa sỏi và nhiễm khuẩn tái phát.

3. Xốp tủy thận có di truyền không?

Một số nghiên cứu cho thấy bệnh có thể có yếu tố di truyền, nhưng đa số trường hợp là rải rác, không mang tính gia đình rõ rệt.

4. Có cần phẫu thuật không?

Chỉ phẫu thuật khi có sỏi lớn, gây tắc nghẽn hoặc nhiễm khuẩn tái phát nhiều lần. Phẫu thuật không giúp phục hồi cấu trúc tủy thận bị xốp.

5. Người bị xốp tủy thận có sinh hoạt bình thường được không?

Có. Nếu được kiểm soát tốt, người bệnh vẫn có thể sinh hoạt, làm việc bình thường. Quan trọng là duy trì thói quen uống đủ nước, kiểm tra định kỳ và tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ.

Kết luận

Xốp tủy thận là dị tật bẩm sinh hiếm gặp, thường phát hiện tình cờ nhưng có thể gây sỏi và nhiễm khuẩn niệu tái phát. Dù không thể điều trị triệt để, người bệnh vẫn có thể sống khỏe mạnh nếu được theo dõi định kỳ, uống đủ nước và kiểm soát tốt yếu tố chuyển hóa.

Nếu bạn hoặc người thân từng bị sỏi thận tái phát nhiều lần, hãy trao đổi với bác sĩ chuyên khoa thận – tiết niệu để được kiểm tra hình ảnh học, vì xốp tủy thận có thể là nguyên nhân tiềm ẩn chưa được phát hiện.

Để đặt lịch khám và theo dõi Xốp tủy thận tại DYM Medical Center, quý khách vui lòng liên hệ:

DYM MEDICAL CENTER SÀI GÒN: Phòng B101-103, Tầng hầm B1, Tòa nhà mPlaza Saigon, Số 39 Lê Duẩn, Phường Sài Gòn, TP. Hồ Chí Minh.

DYM MEDICAL CENTER PHÚ MỸ HƯNG: Phòng 3A01, Tầng 3A, Tòa nhà The Grace, Số 71 Đường Hoàng Văn Thái, Phường Tân Mỹ, TP. Hồ Chí Minh.

DYM MEDICAL CENTER HÀ NỘI: Tầng hầm B1, Tòa nhà Epic Tower, Ngõ 19 Duy Tân, Phường Cầu Giấy, Hà Nội.

Hotline: 1900 2929 37