Tin tức sức khỏe,
thông báo về DYM

Viêm gan siêu vi C là gì?

Viêm gan siêu vi C là bệnh nhiễm trùng gan do virus viêm gan C (HCV) gây ra. Khác với viêm gan A (chỉ cấp tính) và viêm gan B (có vaccine phòng ngừa), HCV chưa có vaccine và đặc biệt dễ trở thành mạn tính, dẫn đến xơ gan, suy gan và ung thư gan.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), khoảng 58 triệu người trên thế giới đang sống chung với viêm gan C mạn tính, mỗi năm có hơn 1,5 triệu ca nhiễm mới.

Nguyên nhân và đường lây truyền

1. Tác nhân

• Tác nhân gây bệnh là virus viêm gan C (HCV), thuộc họ Flaviviridae.

• HCV có nhiều kiểu gen (genotype), trong đó genotype 1 và 6 thường gặp ở Việt Nam.

2. Đường lây

• Đường máu: truyền máu, chạy thận nhân tạo, tiêm chích ma túy, dùng chung kim tiêm, xăm mình, châm cứu hoặc làm đẹp bằng dụng cụ không vô trùng.

• Từ mẹ sang con: nguy cơ khoảng 5–7% (thấp hơn HBV).

• Quan hệ tình dục: ít gặp hơn HBV, nhưng vẫn có thể xảy ra, đặc biệt với nhiều bạn tình hoặc quan hệ đồng giới nam.

Không lây qua ăn uống, ôm hôn, dùng chung chén đũa hay tiếp xúc thông thường.

Yếu tố nguy cơ

• Người từng truyền máu hoặc ghép tạng trước năm 1992 (chưa có sàng lọc HCV).

• Người tiêm chích ma túy.

• Người chạy thận nhân tạo lâu dài.

• Nhân viên y tế, thường xuyên tiếp xúc máu.

• Trẻ sinh từ mẹ HCV dương tính.

Triệu chứng của viêm gan C

1. Giai đoạn cấp tính

• Ủ bệnh: 2–12 tuần sau khi phơi nhiễm.

• Hầu hết không có triệu chứng rõ rệt.

• Một số ít có thể: mệt mỏi, buồn nôn, vàng da nhẹ, nước tiểu sẫm màu.

Khoảng 75–85% ca nhiễm HCV cấp sẽ tiến triển thành mạn tính.

2. Giai đoạn mạn tính

• Thường âm thầm, không triệu chứng trong nhiều năm.

• Khi gan tổn thương nặng: mệt mỏi kéo dài, vàng da, phù chân, báng bụng, xuất huyết dưới da.

Biến chứng của viêm gan C mạn tính

• Xơ gan: xảy ra ở 20–30% bệnh nhân sau 20 năm nhiễm.

• Ung thư gan nguyên phát (HCC): nguy cơ tăng gấp 15–20 lần.

• Suy gan, hôn mê gan.

• Ngoài gan: viêm cầu thận, viêm khớp, cryoglobulinemia.

Tiêu chuẩn chẩn đoán viêm gan C

1. Xét nghiệm huyết thanh học

• Anti-HCV (+): đã từng hoặc đang nhiễm HCV.

• Kết quả dương tính cần làm thêm xét nghiệm khẳng định.

2. Xét nghiệm khẳng định

• HCV RNA bằng PCR: phát hiện sự hiện diện của virus.

• Nồng độ HCV RNA > 15 IU/mL → xác định nhiễm.

• HCV core antigen: cũng được sử dụng ở một số nơi.

3. Đánh giá mức độ tổn thương gan

• Men gan (ALT, AST): có thể tăng nhẹ hoặc dao động.

• Siêu âm gan: phát hiện gan to, gan nhiễm mỡ, xơ gan.

• FibroScan / APRI / FIB-4: đánh giá xơ hóa gan không xâm lấn.

• Sinh thiết gan: tiêu chuẩn vàng để đánh giá giai đoạn xơ gan (nhưng hiện ít dùng do có kỹ thuật thay thế).

Chẩn đoán được xác định khi:

• Anti-HCV dương tính + HCV RNA dương tính.

• Đánh giá thêm tổn thương gan để quyết định điều trị.

Điều trị viêm gan C

1. Nguyên tắc

• Không phải tất cả bệnh nhân HCV đều cần điều trị ngay.

• Hướng đến loại bỏ hoàn toàn virus.

• HCV RNA âm tính sau 12 tuần kết thúc điều trị = được coi là khỏi bệnh.

2. Thuốc kháng virus tác động trực tiếp (DAAs)

• Hiện là phác đồ chuẩn mực, hiệu quả > 95%.

• Thời gian điều trị: 8–12 tuần.

• Một số thuốc thường dùng:

  • Sofosbuvir + Velpatasvir.

  • Glecaprevir + Pibrentasvir.

  • Sofosbuvir + Ledipasvir.

3. Theo dõi trong và sau điều trị

• Xét nghiệm HCV RNA trước – trong – sau điều trị.

• Theo dõi men gan, chức năng thận.

• Bệnh nhân xơ gan cần siêu âm gan + AFP mỗi 6 tháng để tầm soát ung thư gan, ngay cả khi đã loại bỏ hoàn toàn virus.

Phòng ngừa viêm gan C

1. Hiện chưa có vaccine

Không giống HBV, hiện chưa có vaccine phòng HCV.

2. Biện pháp dự phòng

• Không dùng chung kim tiêm, dao cạo, bàn chải đánh răng.

• Thực hiện an toàn trong y tế, nha khoa, thẩm mỹ.

• Quan hệ tình dục an toàn.

• Sàng lọc máu và tạng trước truyền hoặc ghép.

Khi nào cần đi khám?

• Khi có men gan tăng bất thường.

• Khi xét nghiệm Anti-HCV dương tính.

• Có tiền sử truyền máu trước 1992.

• Có yếu tố nguy cơ (tiêm chích ma túy, chạy thận nhân tạo, xăm mình nhiều lần).

• Người thân bị nhiễm HCV.

Kết luận

• Viêm gan siêu vi C là bệnh lây qua đường máu, thường tiến triển âm thầm nhưng có thể gây xơ gan và ung thư gan.

• Chẩn đoán dựa vào Anti-HCV và HCV RNA.

• Điều trị bằng DAAs giúp loại bỏ virus ở hơn 95% bệnh nhân, thời gian ngắn, ít tác dụng phụ.

• Vì chưa có vaccine, phòng ngừa lây nhiễm là biện pháp quan trọng nhất.

Nếu bạn có các triệu chứng nghi ngờ, nên đi khám sớm để được xét nghiệm và chẩn đoán để can thiệp kịp thời.

Đặt lịch hẹn tầm soát Viêm gan siêu vi C tại DYM Medical Center, quý khách vui lòng liên hệ:

DYM MEDICAL CENTER SÀI GÒN: Phòng B103, Tầng hầm B1, Tòa nhà mPlaza Saigon, Số 39 Lê Duẩn, Phường Sài Gòn, TP. Hồ Chí Minh.

DYM MEDICAL CENTER PHÚ MỸ HƯNG: Phòng 3A01, Tầng 3A, Tòa nhà The Grace, Số 71 Đường Hoàng Văn Thái, Phường Tân Mỹ, TP. Hồ Chí Minh.

DYM MEDICAL CENTER HÀ NỘI: Tầng hầm B1, Tòa nhà Epic Tower, Ngõ 19 Duy Tân, Phường Cầu Giấy, Hà Nội.

Hotline: 1900 2929 37

Câu hỏi thường gặp (FAQ) về viêm gan siêu vi C

1. Viêm gan C có chữa khỏi hẳn được không?

Có. Với thuốc hiện nay, hơn 95% bệnh nhân được loại bỏ virus hoàn toàn và coi như khỏi bệnh.

2. Viêm gan C có lây qua đường ăn uống không?

Không. Bệnh không lây qua ăn uống hay tiếp xúc thông thường.

3. Người đã khỏi viêm gan C có bị tái nhiễm không?

Có. Sau khi điều trị khỏi, vẫn có thể bị tái nhiễm nếu tiếp xúc với nguồn lây mới, vì chưa có miễn dịch bảo vệ lâu dài.

4. Phụ nữ mang thai bị viêm gan C có lây cho con không?

Có thể, nhưng tỷ lệ thấp (5–7%). Hiện chưa có biện pháp dự phòng hiệu quả như HBV.

5. Khi nào cần bắt đầu điều trị viêm gan C?

Hầu hết bệnh nhân HCV mạn tính đều nên điều trị, trừ một số trường hợp đặc biệt. Bác sĩ sẽ đánh giá dựa trên tải lượng virus và mức độ xơ gan.