Tin tức sức khỏe,
thông báo về DYM

1. Nhiễm Gnathostoma spinigerum là gì?

Gnathostoma spinigerum là một loại giun tròn ký sinh, có phần đầu đặc trưng với hàng gai nhỏ bao quanh. Đây là nguyên nhân gây ra bệnh ấu trùng di chuyển dưới da, đồng thời có thể tấn công các cơ quan nội tạng và hệ thần kinh trung ương, gây bệnh nặng và thậm chí tử vong nếu không điều trị kịp thời.

Loài giun này không trưởng thành trong cơ thể người. Khi xâm nhập, ấu trùng sẽ di chuyển tự do, gây viêm, tổn thương mô và nhiều biểu hiện lâm sàng phức tạp.

Bệnh gặp nhiều ở các nước Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam, đặc biệt ở những người có thói quen ăn thực phẩm sống hoặc tái như gỏi cá, tôm, thịt ếch, lươn…

2. Nguyên nhân gây bệnh

Nguyên nhân chính là nuốt phải ấu trùng giun Gnathostoma qua đường tiêu hóa. Nguồn lây nhiễm bao gồm:

• Ăn cá nước ngọt, tôm, cua, lươn, ếch, rắn, chim nước chưa được nấu chín kỹ.

• Uống nước không đun sôi có chứa ấu trùng.

• Sử dụng dụng cụ chế biến thực phẩm sống và chín chung, dẫn đến nhiễm chéo.

Trong tự nhiên, ấu trùng sống trong các vật chủ trung gian (cá, tôm, cua...) Khi vào cơ thể người, chúng không thể phát triển thành giun trưởng thành mà chỉ di chuyển và gây bệnh.

3. Cơ chế gây bệnh

Sau khi vào đường tiêu hóa, ấu trùng:

• Xuyên qua thành dạ dày hoặc ruột.

• Di chuyển tự do đến các mô dưới da, cơ, nội tạng hoặc hệ thần kinh.

• Trong quá trình di chuyển, ấu trùng gây phản ứng viêm mạnh, dẫn đến phù nề, sưng đau và tổn thương mô.

• Thời gian ủ bệnh có thể từ vài ngày đến vài tháng.

4. Triệu chứng của bệnh

Triệu chứng nhiễm Gnathostoma thay đổi tùy theo vị trí ấu trùng xâm nhập.

a. Thể da – dưới da (thường gặp nhất)

• Xuất hiện các mảng sưng nề di chuyển, mềm, hơi đau hoặc ngứa.

• Vị trí thường gặp: bụng, ngực, tay, cổ, mặt.

• Mảng sưng có thể biến mất rồi xuất hiện lại ở vị trí khác, do ấu trùng di chuyển.

• Có thể kèm theo nổi hạch, mệt mỏi nhẹ.

b. Thể nội tạng

• Ấu trùng có thể di chuyển đến gan, phổi, đường tiêu hóa, gây đau bụng, buồn nôn, ho, khó thở.

• Trong một số trường hợp hiếm gặp, có thể gây viêm gan, tràn dịch màng phổi.

c. Thể thần kinh trung ương (thể nặng)

Khi ấu trùng xâm nhập hệ thần kinh, có thể gây:

• Đau đầu dữ dội, sốt.

• Liệt tay chân, rối loạn cảm giác.

• Viêm màng não tăng bạch cầu ái toan.

• Xuất huyết nội sọ, có thể dẫn đến tử vong.

Thể thần kinh thường xảy ra muộn sau nhiều tuần – tháng kể từ khi ăn phải ấu trùng.

5. Chẩn đoán bệnh

Bác sĩ sẽ kết hợp khai thác tiền sử và xét nghiệm để xác định bệnh:

• Tiền sử ăn thực phẩm sống, đặc biệt là cá nước ngọt, lươn, ếch.

• Công thức máu: tăng bạch cầu ái toan rõ.

• Huyết thanh chẩn đoán (ELISA, Western blot) đặc hiệu cho Gnathostoma.

• Siêu âm hoặc MRI có thể phát hiện tổn thương mô.

• Chọc dịch não tủy nếu nghi ngờ thể thần kinh có bạch cầu ái toan tăng.

6. Điều trị nhiễm Gnathostoma spinigerum

Việc điều trị cần được chỉ định và theo dõi bởi bác sĩ chuyên khoa ký sinh trùng.

a. Thuốc đặc hiệu

• Albendazole: dùng trong 21 ngày.

• Hoặc Ivermectin: dùng theo phác đồ thích hợp. Các thuốc này giúp tiêu diệt ấu trùng đang di chuyển trong cơ thể.

b. Thuốc hỗ trợ

• Thuốc kháng viêm hoặc corticoid có thể dùng để giảm phản ứng viêm khi ấu trùng chết.

• Điều trị triệu chứng như giảm đau, hạ sốt, chống phù não nếu cần.

c. Can thiệp ngoại khoa

• Trong một số trường hợp có thể phẫu thuật lấy ấu trùng nếu chúng nằm khu trú dưới da.

7. Biến chứng có thể gặp

• Tổn thương da kéo dài, tái phát nhiều lần.

• Ấu trùng xâm nhập hệ thần kinh gây viêm màng não, liệt, xuất huyết não.

• Tổn thương gan, phổi, nội tạng khác.

• Tử vong ở thể thần kinh nặng nếu không điều trị sớm.

Tham khảo thêm:

NHIỄM TOXOCARA (GIUN ĐŨA CHÓ MÈO): BỆNH KÝ SINH TRÙNG THƯỜNG GẶP Ở VIỆT NAM

NHIỄM HELICOBACTER PYLORI (H. PYLORI): NGUYÊN NHÂN, TRIỆU CHỨNG, CHẨN ĐOÁN VÀ ĐIỀU TRỊ

NHIỄM VIRUS EPSTEIN-BARR (EBV): NGUYÊN NHÂN, TRIỆU CHỨNG, CHẨN ĐOÁN VÀ ĐIỀU TRỊ

8. Phòng ngừa nhiễm Gnathostoma

Phòng bệnh rất quan trọng, vì khi đã nhiễm thì điều trị kéo dài và có nguy cơ biến chứng.

• Không ăn thực phẩm sống hoặc tái: Gỏi cá, lươn, ếch, cua… cần được nấu chín kỹ.

• Thực hiện nguyên tắc ăn chín, uống sôi, không dùng nước chưa xử lý để ăn uống.

• Sử dụng dao, thớt riêng cho thực phẩm sống và chín để tránh nhiễm chéo.

• Rửa tay kỹ trước khi ăn và sau khi chế biến thực phẩm.

• Giáo dục cộng đồng về nguy cơ của việc ăn gỏi sống.

9. Khi nào cần đi khám?

Bạn nên đi khám bác sĩ nếu có:

• Sưng nề dưới da di chuyển, tái phát nhiều lần.

• Triệu chứng đau đầu, yếu tay chân, rối loạn cảm giác sau khi ăn thực phẩm sống.

• Bạch cầu ái toan tăng kéo dài không rõ nguyên nhân.

Đi khám sớm giúp phát hiện bệnh kịp thời, điều trị hiệu quả và tránh biến chứng nguy hiểm.

Hỏi – Đáp (FAQ)

1. Bệnh nhiễm Gnathostoma có lây từ người sang người không?

Không. Bệnh chỉ lây khi nuốt phải ấu trùng từ thực phẩm hoặc nước nhiễm bẩn, không lây qua tiếp xúc thông thường.

2. Ăn cá nấu chưa chín có thể mắc bệnh không?

Có. Đây là nguồn lây chính của bệnh, đặc biệt là cá nước ngọt, lươn, ếch.

3. Ấu trùng có thể tồn tại trong cơ thể bao lâu?

Nếu không điều trị, ấu trùng có thể tồn tại nhiều năm, tiếp tục di chuyển và gây tổn thương.

4. Bệnh có chữa khỏi hoàn toàn không?

Nếu phát hiện sớm và điều trị đúng, đa số bệnh nhân có thể khỏi hoàn toàn. Tuy nhiên, thể thần kinh có thể để lại di chứng nặng.

5. Làm sao phân biệt sưng nề do Gnathostoma với bệnh khác?

Điểm đặc trưng là mảng sưng di chuyển, tái phát nhiều lần. Bác sĩ sẽ kết hợp xét nghiệm máu và test huyết thanh để chẩn đoán xác định.

Tóm lại

Nhiễm Gnathostoma spinigerum là bệnh ký sinh trùng nguy hiểm, có thể gây tổn thương nhiều cơ quan, đặc biệt là hệ thần kinh trung ương. Tuy nhiên, bệnh hoàn toàn có thể phòng ngừa được bằng cách ăn chín, uống sôi và giữ vệ sinh thực phẩm tốt. Phát hiện và điều trị sớm giúp ngăn ngừa các biến chứng nghiêm trọng và bảo vệ sức khỏe lâu dài.

Để đặt lịch khám và theo dõi Nhiễm Gnathostoma spinigerum tại DYM Medical Center, quý khách vui lòng liên hệ:

DYM MEDICAL CENTER SÀI GÒN: Phòng B101-103, Tầng hầm B1, Tòa nhà mPlaza Saigon, Số 39 Lê Duẩn, Phường Sài Gòn, TP. Hồ Chí Minh.

DYM MEDICAL CENTER PHÚ MỸ HƯNG: Phòng 3A01, Tầng 3A, Tòa nhà The Grace, Số 71 Đường Hoàng Văn Thái, Phường Tân Mỹ, TP. Hồ Chí Minh.

DYM MEDICAL CENTER HÀ NỘI: Tầng hầm B1, Tòa nhà Epic Tower, Ngõ 19 Duy Tân, Phường Cầu Giấy, Hà Nội.

Hotline: 1900 2929 37