Tin tức sức khỏe,
thông báo về DYM

Virus Epstein-Barr (EBV) là gì?

Virus Epstein-Barr (EBV) là một loại virus thuộc họ Herpesviridae, được phát hiện lần đầu tiên vào năm 1964. Đây là một trong những loại virus phổ biến nhất ở người, ước tính có đến 90–95% dân số thế giới từng nhiễm EBV.

EBV thường gây ra bệnh tăng bạch cầu đơn nhân nhiễm khuẩn (Infectious mononucleosis), nhưng đa số trường hợp nhiễm lại không có triệu chứng rõ ràng. Ngoài ra, EBV còn liên quan đến một số bệnh lý mạn tính và ung thư.

Nguyên nhân và đường lây truyền

EBV lây lan chủ yếu qua:

• Nước bọt: hôn, dùng chung ly, muỗng, bàn chải đánh răng.

• Máu và dịch cơ thể: truyền máu, ghép tạng.

• Quan hệ tình dục: có thể lây qua dịch tiết sinh dục.

Sau khi xâm nhập, EBV tồn tại suốt đời trong cơ thể dưới dạng tiềm ẩn. Người từng nhiễm có thể mang virus và lây cho người khác ngay cả khi không có triệu chứng.

Triệu chứng của nhiễm EBV

Phần lớn trường hợp nhiễm EBV là không triệu chứng. Khi có biểu hiện, thường gặp nhất là hội chứng tăng bạch cầu đơn nhân nhiễm khuẩn, bao gồm:

• Sốt kéo dài 1–2 tuần.

• Đau họng, amidan sưng to, có giả mạc.

• Hạch cổ to, mềm, không đau.

• Gan to, lách to.

• Mệt mỏi, đau cơ.

Ở trẻ em, nhiễm EBV thường nhẹ hoặc không rõ ràng. Ở thanh thiếu niên và người lớn, triệu chứng thường nặng hơn.

Tiêu chuẩn chẩn đoán nhiễm EBV

1. Xét nghiệm máu

• Công thức máu: tăng bạch cầu lympho không điển hình.

• Men gan (AST, ALT): có thể tăng nhẹ.

2. Xét nghiệm huyết thanh học

• Kháng thể IgM kháng VCA (Viral Capsid Antigen): xuất hiện sớm, gợi ý nhiễm cấp.

• Kháng thể IgG kháng VCA: tồn tại suốt đời, chứng tỏ đã từng nhiễm.

• Kháng thể kháng EBNA (Epstein-Barr Nuclear Antigen): xuất hiện muộn, giúp phân biệt nhiễm cấp và nhiễm cũ.

3. Xét nghiệm PCR

Phát hiện vật chất di truyền của EBV, dùng trong trường hợp đặc biệt (ví dụ ở bệnh nhân suy giảm miễn dịch hoặc nghi ngờ biến chứng ác tính).

Biến chứng của nhiễm EBV

Mặc dù hầu hết tự hồi phục, nhưng nhiễm EBV có thể gây:

1. Biến chứng cấp

• Viêm gan do virus.

• Viêm cơ tim.

• Viêm não, viêm màng não.

• Vỡ lách (hiếm, nhưng nguy hiểm).

2. Liên quan lâu dài

EBV có liên hệ với nhiều bệnh ác tính:

• Ung thư vòm họng.

• U lympho Burkitt.

• U lympho Hodgkin.

• Ung thư dạ dày liên quan EBV.

Ngoài ra, EBV còn được cho là có vai trò trong bệnh đa xơ cứng (multiple sclerosis) và một số bệnh tự miễn.

Điều trị nhiễm EBV

Hiện chưa có thuốc đặc hiệu để diệt EBV. Điều trị chủ yếu là hỗ trợ và giảm triệu chứng:

• Nghỉ ngơi nhiều.

• Uống đủ nước, ăn uống đầy đủ dinh dưỡng.

• Thuốc hạ sốt, giảm đau (paracetamol, ibuprofen).

• Tránh vận động mạnh khi lách to (nguy cơ vỡ lách).

Trong trường hợp nặng hoặc có biến chứng:

• Corticoid (khi phù nề amidan gây khó thở, thiếu máu tán huyết, giảm tiểu cầu).

• Kháng sinh chỉ dùng nếu bội nhiễm vi khuẩn (ví dụ viêm họng do liên cầu).

Phòng ngừa nhiễm EBV

• Không dùng chung cốc, muỗng, bàn chải.

• Hạn chế hôn hoặc tiếp xúc gần khi đang bị viêm họng, sốt.

• Giữ vệ sinh cá nhân và rửa tay thường xuyên.

• Đối với người suy giảm miễn dịch (ghép tạng, HIV/AIDS), cần theo dõi đặc biệt nguy cơ tái hoạt EBV.

• Hiện nay chưa có vắc xin phòng ngừa EBV.

Khi nào cần đi khám bác sĩ?

• Sốt kéo dài > 1 tuần, không đáp ứng thuốc hạ sốt.

• Đau họng nặng, nuốt khó.

• Đau bụng vùng hạ sườn trái (nguy cơ lách to hoặc vỡ lách).

• Mệt mỏi, vàng da, tiểu sẫm màu (nghi ngờ viêm gan do EBV).

• Xuất hiện hạch to bất thường, sụt cân không rõ nguyên nhân.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

1. Nhiễm EBV có nguy hiểm không?

Đa số tự hồi phục sau 2–4 tuần. Tuy nhiên, một số trường hợp có biến chứng nặng, hoặc liên quan đến ung thư về lâu dài.

2. Sau khi nhiễm EBV có bị lại không?

EBV tồn tại suốt đời trong cơ thể dưới dạng tiềm ẩn. Bạn không bị “tái nhiễm” lần nữa, nhưng virus có thể tái hoạt động trong một số tình huống (suy giảm miễn dịch).

3. Nhiễm EBV có lây không?

Có. EBV lây chủ yếu qua nước bọt. Người đã nhiễm có thể vẫn lây cho người khác, dù không còn triệu chứng.

4. Có cần kiêng ăn gì khi nhiễm EBV không?

Nên hạn chế rượu bia, đồ cay nóng, dầu mỡ nhiều để giảm gánh nặng cho gan. Ăn nhiều rau xanh, trái cây, uống nhiều nước.

5. Có xét nghiệm tầm soát EBV cho ung thư không?

Có. Ở những vùng có tỷ lệ ung thư vòm họng cao, xét nghiệm kháng thể EBV có thể được dùng để tầm soát nguy cơ.

Kết luận

EBV là virus rất phổ biến, hầu hết mọi người sẽ nhiễm ít nhất một lần trong đời. Phần lớn không gây hậu quả nghiêm trọng, nhưng cần cảnh giác với những biến chứng và bệnh lý liên quan lâu dài. Việc phát hiện sớm, chăm sóc đúng cách và theo dõi định kỳ là quan trọng để bảo vệ sức khỏe.

Để đặt lịch khám và theo dõi Nhiễm EBV tại DYM Medical Center, quý khách vui lòng liên hệ:

DYM MEDICAL CENTER SÀI GÒN: Phòng B103, Tầng hầm B1, Tòa nhà mPlaza Saigon, Số 39 Lê Duẩn, Phường Sài Gòn, TP. Hồ Chí Minh.

DYM MEDICAL CENTER PHÚ MỸ HƯNG: Phòng 3A01, Tầng 3A, Tòa nhà The Grace, Số 71 Đường Hoàng Văn Thái, Phường Tân Mỹ, TP. Hồ Chí Minh.

DYM MEDICAL CENTER HÀ NỘI: Tầng hầm B1, Tòa nhà Epic Tower, Ngõ 19 Duy Tân, Phường Cầu Giấy, Hà Nội.

Hotline: 1900 2929 37