Tin tức sức khỏe,
thông báo về DYM

Tổng quan về cặn vôi thận

Cặn vôi thận là tình trạng lắng đọng các tinh thể canxi trong mô thận hoặc trong lòng ống thận. Đây không phải là bệnh độc lập mà là biểu hiện của nhiều rối loạn khác nhau trong cơ thể, đặc biệt là các tình trạng làm tăng canxi hoặc phosphate trong máu và nước tiểu.

Nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời, cặn vôi thận có thể tiến triển thành sỏi thận, suy giảm chức năng thận hoặc gây tổn thương mạn tính nhu mô thận.

Nguyên nhân gây cặn vôi thận

Cặn vôi thận hình thành khi nồng độ canxi, oxalat hoặc phosphate trong nước tiểu tăng cao, dẫn đến kết tinh và bám lại trong nhu mô thận. Các nguyên nhân thường gặp gồm:

1. Rối loạn chuyển hóa canxi

• Cường cận giáp nguyên phát hoặc thứ phát.

• Cường vitamin D.

• Hội chứng sữa–kiềm (uống quá nhiều sữa hoặc thuốc chứa canxi).

2. Rối loạn ống thận

• Toan hóa ống thận type 1 (distal renal tubular acidosis).

• Hội chứng Bartter hoặc Gitelman.

3. Nguyên nhân tại thận

• Viêm thận mô kẽ mạn tính.

• Bệnh thận do thuốc (như amphotericin B).

• Bệnh thận tủy xốp (medullary sponge kidney).

4. Nguyên nhân khác

• Tăng canxi máu do ung thư, di căn xương.

• Cường giáp.

• Dùng kéo dài vitamin D hoặc canxi liều cao.

Triệu chứng khi mắc cặn vôi thận

Phần lớn người bị cặn vôi thận không có triệu chứng rõ ràng, tình cờ phát hiện qua siêu âm hoặc chụp CT bụng.

Khi bệnh tiến triển, có thể gặp:

• Đau âm ỉ vùng thắt lưng, có thể lan xuống hông.

• Tiểu buốt, tiểu rắt hoặc tiểu máu vi thể.

• Tăng huyết áp.

• Phù, mệt mỏi nếu có suy giảm chức năng thận.

• Trong trường hợp có sỏi thận kèm theo, cơn đau quặn thận có thể xảy ra.

Tiêu chuẩn chẩn đoán

1. Siêu âm thận

Là phương pháp phổ biến, an toàn, giúp phát hiện:

• Các dải phản âm sáng lan tỏa ở vùng tủy thận hoặc ranh giới vỏ–tủy.

• Không có bóng cản âm rõ như sỏi, trừ khi cặn vôi tập trung nhiều.

2. Chụp X-quang hệ tiết niệu (KUB)

Giúp phát hiện các vùng vôi hóa trong thận, nhưng độ nhạy thấp nếu cặn nhỏ hoặc mờ.

3. Chụp cắt lớp vi tính (CT scan)

Là phương pháp chính xác nhất, xác định vị trí, mức độ lắng đọng canxi, đồng thời phân biệt với sỏi thận.

4. Xét nghiệm máu và nước tiểu

• Canxi, phosphate, ure, creatinine máu.

• Canxi niệu, phosphate niệu.

• Xét nghiệm tìm nguyên nhân: hormon cận giáp (PTH), vitamin D, điện giải, khí máu động mạch nếu nghi ngờ toan hóa ống thận.

Phân biệt cặn vôi thận và sỏi thận

Biến chứng của cặn vôi thận

Nếu không kiểm soát tốt, cặn vôi thận có thể dẫn đến:

• Giảm dần chức năng lọc của thận.

• Sỏi thận tái phát.

• Nhiễm trùng tiểu mạn tính.

• Suy thận mạn trong trường hợp tổn thương lan rộng.

Điều trị cặn vôi thận

Mục tiêu điều trị là giảm lắng đọng canxi và điều chỉnh nguyên nhân gốc.

1. Điều trị nguyên nhân

• Cắt tuyến cận giáp nếu cường cận giáp nguyên phát.

• Ngưng bổ sung canxi hoặc vitamin D liều cao.

• Điều trị toan hóa ống thận bằng bicarbonat.

• Kiểm soát các bệnh mạn tính gây rối loạn điện giải.

2. Điều chỉnh chế độ ăn uống

• Uống đủ nước (2–2,5 lít mỗi ngày).

• Hạn chế muối và đạm động vật.

• Không tự ý bổ sung canxi hoặc vitamin D.

• Ăn nhiều rau xanh, trái cây tươi giúp cân bằng kiềm toan.

3. Theo dõi định kỳ

• Siêu âm thận mỗi 6–12 tháng.

• Kiểm tra chức năng thận, điện giải, canxi và phosphate máu.

• Tầm soát sỏi thận hoặc biến chứng liên quan.

4. Điều trị hỗ trợ

• Thuốc lợi tiểu thiazid trong trường hợp tăng canxi niệu.

• Kiểm soát huyết áp, đặc biệt nếu có suy thận kèm theo.

Phòng ngừa cặn vôi thận

• Uống đủ nước mỗi ngày, đặc biệt khi làm việc trong môi trường nóng.

• Duy trì cân nặng hợp lý.

• Ăn uống cân bằng, tránh lạm dụng sữa hoặc thuốc bổ chứa canxi, vitamin D.

• Kiểm tra sức khỏe định kỳ, đặc biệt ở người có tiền sử sỏi thận hoặc rối loạn chuyển hóa.

Khi nào cần đi khám bác sĩ?

• Đau vùng thắt lưng hoặc hông kéo dài.

• Tiểu máu, tiểu buốt hoặc nước tiểu sẫm màu.

• Phù, mệt mỏi, giảm lượng nước tiểu.

• Có tiền sử sỏi thận hoặc tăng canxi máu.

• Khám và điều trị sớm giúp ngăn ngừa cặn vôi tiến triển thành sỏi thận hoặc suy thận mạn.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

1. Cặn vôi thận có tự hết không?

Thông thường không tự mất đi hoàn toàn, nhưng nếu nguyên nhân được điều trị, cặn có thể ngừng tiến triển hoặc giảm dần theo thời gian.

2. Cặn vôi thận có giống sỏi thận không?

Không. Cặn vôi là lắng đọng vi thể trong mô thận, trong khi sỏi là khối kết tinh lớn trong lòng hệ tiết niệu. Tuy nhiên, cặn vôi lâu ngày có thể phát triển thành sỏi.

3. Cặn vôi thận có nguy hiểm không?

Nếu nhẹ và phát hiện sớm, thường không nguy hiểm. Nhưng nếu để lâu, có thể gây suy giảm chức năng thận hoặc hình thành sỏi.

4. Có nên uống nhiều nước khi bị cặn vôi thận không?

Có. Uống đủ nước giúp pha loãng nước tiểu, giảm lắng đọng canxi và ngăn sỏi hình thành.

5. Khi nào cần siêu âm kiểm tra lại?

Nên kiểm tra định kỳ 6–12 tháng một lần, hoặc sớm hơn nếu xuất hiện đau lưng, tiểu máu hay thay đổi bất thường trong xét nghiệm.

Kết luận

Cặn vôi thận là dấu hiệu cảnh báo rối loạn chuyển hóa hoặc tổn thương thận mạn tính. Việc phát hiện sớm, xác định nguyên nhân và điều chỉnh lối sống đóng vai trò quan trọng trong ngăn ngừa tiến triển thành sỏi hoặc suy thận.

Người bệnh nên duy trì chế độ ăn uống lành mạnh, uống nhiều nước, kiểm tra sức khỏe định kỳ và tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa thận – tiết niệu.

Để đặt lịch khám và theo dõi Cặn vôi thận tại DYM Medical Center, quý khách vui lòng liên hệ:

DYM MEDICAL CENTER SÀI GÒN: Phòng B103, Tầng hầm B1, Tòa nhà mPlaza Saigon, Số 39 Lê Duẩn, Phường Sài Gòn, TP. Hồ Chí Minh.

DYM MEDICAL CENTER PHÚ MỸ HƯNG: Phòng 3A01, Tầng 3A, Tòa nhà The Grace, Số 71 Đường Hoàng Văn Thái, Phường Tân Mỹ, TP. Hồ Chí Minh.

DYM MEDICAL CENTER HÀ NỘI: Tầng hầm B1, Tòa nhà Epic Tower, Ngõ 19 Duy Tân, Phường Cầu Giấy, Hà Nội.

Hotline: 1900 2929 37