Tin tức sức khỏe,
thông báo về DYM

1. Tổng quan về vi khuẩn H. pylori

Helicobacter pylori (H. pylori) là loại vi khuẩn sống và phát triển trong niêm mạc dạ dày của con người. Đây là nguyên nhân hàng đầu gây viêm dạ dày mạn tính, loét dạ dày – tá tràng, và là yếu tố nguy cơ chính của ung thư dạ dày.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) ước tính khoảng 50% dân số toàn cầu bị nhiễm H. pylori, nhưng chỉ 10–20% trong số đó xuất hiện triệu chứng hoặc biến chứng nghiêm trọng.

Vi khuẩn này lây truyền chủ yếu qua đường miệng – miệng hoặc phân – miệng, thường gặp trong môi trường sống đông đúc, vệ sinh kém, hoặc dùng chung đồ ăn – bát đũa.

2. Xét nghiệm tìm H. pylori trong phân là gì?

Xét nghiệm tìm H. pylori trong phân (H. pylori stool antigen test) là phương pháp phát hiện kháng nguyên của vi khuẩn H. pylori trong mẫu phân người bệnh.

Đây là một trong những phương pháp không xâm lấn, dễ thực hiện, an toàn và có độ chính xác cao. Xét nghiệm này có thể dùng để:

• Chẩn đoán ban đầu xem người bệnh có nhiễm H. pylori hay không.

• Đánh giá hiệu quả điều trị, giúp xác định vi khuẩn đã bị tiêu diệt hoàn toàn sau khi dùng thuốc.

3. Nguyên lý xét nghiệm

Xét nghiệm này thường sử dụng phản ứng miễn dịch enzyme (ELISA) hoặc phương pháp sắc ký miễn dịch nhanh để phát hiện kháng nguyên H. pylori có trong phân.

Khi cơ thể bị nhiễm, H. pylori tồn tại và bài tiết ra ngoài theo phân. Bộ xét nghiệm có chứa kháng thể đặc hiệu nhận diện kháng nguyên của H. pylori. Nếu có sự xuất hiện của kháng nguyên, phản ứng xảy ra và cho kết quả “dương tính”.

4. Ưu điểm của xét nghiệm tìm H. pylori trong phân

So với các xét nghiệm khác như nội soi hay test hơi thở, xét nghiệm phân có nhiều điểm thuận lợi:

• Không cần nội soi hay lấy mẫu mô, phù hợp với người sợ thủ thuật.

• Dễ thực hiện, chỉ cần mẫu phân nhỏ.

• Độ chính xác cao (độ nhạy và độ đặc hiệu thường >90%).

• Áp dụng được cho mọi lứa tuổi, kể cả trẻ em.

• Theo dõi sau điều trị: có thể thực hiện sau 4–6 tuần để kiểm tra hiệu quả tiệt trừ H. pylori.

5. Hạn chế của xét nghiệm

Mặc dù rất hữu ích, xét nghiệm phân vẫn có những giới hạn:

• Một số thuốc có thể làm âm tính giả, như thuốc kháng sinh, thuốc ức chế bơm proton (omeprazol, esomeprazol…), thuốc kháng acid.

• Cần mẫu phân tươi, được bảo quản đúng cách (tránh nhiệt độ cao, ánh sáng).

• Không xác định được mức độ tổn thương niêm mạc dạ dày (viêm hay loét).

• Không dùng để phân biệt chủng H. pylori kháng thuốc.

6. Khi nào cần làm xét nghiệm tìm H. pylori trong phân?

Bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm này khi bạn có các triệu chứng nghi ngờ bệnh lý dạ dày – tá tràng, như:

• Đau thượng vị, ợ hơi, ợ chua, đầy bụng, buồn nôn.

• Rối loạn tiêu hóa kéo dài.

• Sụt cân không rõ nguyên nhân.

• Tiền sử gia đình có người mắc ung thư dạ dày.

• Sau điều trị H. pylori từ 4–6 tuần để kiểm tra đã hết vi khuẩn hay chưa.

7. Chuẩn bị trước khi xét nghiệm

Để kết quả xét nghiệm tìm H. pylori trong phân chính xác, người bệnh cần tuân thủ một số hướng dẫn:

• Ngưng thuốc kháng sinh ít nhất 4 tuần trước khi làm xét nghiệm.

• Ngưng thuốc ức chế bơm proton (PPI) 2 tuần trước khi xét nghiệm (như omeprazol, lansoprazol…).

• Không dùng thuốc kháng acid hoặc bismuth trong 2 tuần trước khi xét nghiệm.

• Thu mẫu phân buổi sáng, lượng nhỏ bằng hạt đậu là đủ.

• Mẫu phân được cho vào lọ chuyên dụng, tránh lẫn nước tiểu hoặc máu.

• Nếu chưa mang đến phòng xét nghiệm ngay, bảo quản trong tủ lạnh 2–8°C, tối đa 12 giờ.

8. Cách đọc kết quả xét nghiệm

Kết quả thường được trả dưới dạng:

• Dương tính (+): có sự hiện diện của kháng nguyên H. pylori trong phân, nghĩa là người bệnh đang nhiễm H. pylori.

• Âm tính (–): không phát hiện kháng nguyên, không nhiễm hoặc đã được tiệt trừ thành công.

Tuy nhiên, kết quả cần được bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa đánh giá, kết hợp với triệu chứng lâm sàng và tiền sử điều trị để đưa ra kết luận chính xác.

9. So sánh với các xét nghiệm khác

10. Ý nghĩa lâm sàng

• Kết quả dương tính lần đầu: cần điều trị tiệt trừ H. pylori theo phác đồ của bác sĩ.

• Kết quả âm tính sau điều trị 4–6 tuần: chứng tỏ phác đồ có hiệu quả.

• Kết quả vẫn dương tính sau điều trị: có thể do vi khuẩn kháng thuốc, cần điều chỉnh phác đồ.

11. Điều trị khi xét nghiệm dương tính

Khi được chẩn đoán nhiễm H. pylori, bác sĩ sẽ kê đơn theo phác đồ chuẩn gồm:

• Thuốc ức chế bơm proton (PPI) để giảm acid.

• 2 loại kháng sinh phối hợp (thường là clarithromycin, amoxicillin, metronidazole hoặc levofloxacin).

• Bismuth trong một số phác đồ bốn thuốc.

Thời gian điều trị thường 10–14 ngày, sau đó tái khám để làm lại xét nghiệm phân hoặc test hơi thở kiểm tra.

12. Lưu ý sau xét nghiệm và điều trị

• Không tự ý mua thuốc diệt H. pylori nếu chưa có chẩn đoán xác định.

• Uống thuốc đúng liều, đúng giờ, đủ thời gian để tránh kháng thuốc.

• Ăn uống vệ sinh, tránh dùng chung bát đũa, bàn chải.

• Hạn chế rượu bia, thuốc lá, đồ cay nóng.

• Khám lại đúng hẹn để kiểm tra kết quả diệt trừ.

13. Biến chứng nếu không phát hiện và điều trị kịp thời

Nếu H. pylori không được phát hiện sớm, có thể dẫn đến:

• Viêm loét dạ dày – tá tràng mạn tính.

• Xuất huyết tiêu hóa.

• Hẹp môn vị do sẹo xơ.

• Ung thư dạ dày (nguy cơ tăng gấp 3–6 lần so với người không nhiễm).

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

1. Xét nghiệm phân tìm H. pylori có đau không?

Không. Xét nghiệm này hoàn toàn không xâm lấn, chỉ cần lấy mẫu phân nhỏ và không gây đau đớn.

2. Có cần nhịn ăn trước khi làm xét nghiệm không?

Không cần. Tuy nhiên nên tránh ăn thực phẩm có màu đậm (như củ dền, tiết canh) trước đó 1 ngày để tránh ảnh hưởng đến mẫu.

3. Có cần làm lại xét nghiệm sau khi điều trị không? Có. Nên làm lại sau ít nhất 4–6 tuần để kiểm tra vi khuẩn đã bị diệt trừ hoàn toàn chưa.

4. Xét nghiệm phân và test hơi thở khác nhau như thế nào?

Cả hai đều phát hiện H. pylori, nhưng xét nghiệm phân đơn giản hơn, giá thấp hơn; còn test hơi thở có độ chính xác rất cao, thường dùng ở người lớn.

5. Trẻ em có làm được xét nghiệm này không?

Hoàn toàn được. Đây là phương pháp phù hợp nhất để chẩn đoán H. pylori ở trẻ em vì an toàn, dễ lấy mẫu và không cần nội soi.

Kết luận

Xét nghiệm tìm H. pylori trong phân là công cụ chẩn đoán đơn giản, hiệu quả và an toàn, giúp phát hiện sớm tình trạng nhiễm vi khuẩn H. pylori – nguyên nhân chính gây viêm loét dạ dày – tá tràng và ung thư dạ dày.

Việc thực hiện xét nghiệm đúng thời điểm, bảo quản mẫu đúng cách và tuân thủ điều trị là yếu tố quyết định kết quả chính xác và hiệu quả điều trị lâu dài.

Để đặt lịch làm xét nghiệm tìm vi khuẩn H. pylori trong phân tại DYM Medical Center, quý khách vui lòng liên hệ:

DYM MEDICAL CENTER SÀI GÒN: Phòng B103, Tầng hầm B1, Tòa nhà mPlaza Saigon, Số 39 Lê Duẩn, Phường Sài Gòn, TP. Hồ Chí Minh.

DYM MEDICAL CENTER PHÚ MỸ HƯNG: Phòng 3A01, Tầng 3A, Tòa nhà The Grace, Số 71 Đường Hoàng Văn Thái, Phường Tân Mỹ, TP. Hồ Chí Minh.

DYM MEDICAL CENTER HÀ NỘI: Tầng hầm B1, Tòa nhà Epic Tower, Ngõ 19 Duy Tân, Phường Cầu Giấy, Hà Nội.

Hotline: 1900 2929 37