Tin tức sức khỏe,
thông báo về DYM

Viêm gan siêu vi A là gì?

Viêm gan siêu vi A là bệnh lý gan do virus viêm gan A (HAV) gây ra. Đây là loại viêm gan siêu vi lây truyền chủ yếu qua đường tiêu hóa – tức là qua thực phẩm, nước uống nhiễm bẩn hoặc tiếp xúc gần với người mang virus.

Khác với viêm gan B hay C, viêm gan A không chuyển thành mạn tính, nhưng có thể gây bệnh cảnh cấp tính nặng, thậm chí suy gan cấp trong một số trường hợp hiếm gặp.

Bệnh có thể gặp ở mọi lứa tuổi, đặc biệt ở những nơi vệ sinh kém, nguồn nước và thực phẩm không đảm bảo.

Nguyên nhân và đường lây truyền

1. Nguyên nhân

• Tác nhân gây bệnh là virus HAV, thuộc nhóm Picornaviridae.

• Virus này có sức đề kháng khá tốt ngoài môi trường, có thể tồn tại nhiều tuần trong nước hoặc thực phẩm bị ô nhiễm.

2. Đường lây truyền

• Đường phân – miệng: ăn uống phải thực phẩm, nước nhiễm virus từ phân người bệnh.

• Thực phẩm nguy cơ: rau sống, hải sản (nghêu, sò, ốc, hến) sống hoặc chưa nấu chín.

• Tiếp xúc gần nguồn lây nhiễm: trong gia đình, nhà trẻ, trường học, đặc biệt khi có thói quen vệ sinh kém.

• Quan hệ tình dục: nhất là quan hệ đường hậu môn – miệng.

Yếu tố nguy cơ

Một số đối tượng dễ mắc viêm gan A hơn:

• Sống trong môi trường vệ sinh kém, khu vực có dịch lưu hành.

• Trẻ em trong nhà trẻ, mẫu giáo.

• Người du lịch đến vùng có tỷ lệ nhiễm HAV cao.

• Người nghiện ma túy.

• Người có quan hệ tình dục đồng giới (nam quan hệ tình dục với nam).

Triệu chứng của viêm gan A

Thời gian ủ bệnh trung bình từ 14–28 ngày. Bệnh thường diễn biến cấp tính, với các triệu chứng điển hình:

1. Triệu chứng toàn thân

• Sốt nhẹ, mệt mỏi, chán ăn.

• Buồn nôn, nôn, đau bụng, đầy hơi.

• Đau vùng hạ sườn phải (vùng gan).

2. Triệu chứng gan mật

• Vàng da, vàng mắt (xuất hiện sau vài ngày khởi phát).

• Nước tiểu sẫm màu, phân bạc màu.

• Gan to nhẹ, ấn tức.

3. Ở trẻ em

• Nhiều trường hợp không có triệu chứng rõ rệt hoặc chỉ biểu hiện như cảm cúm nhẹ.

• Người lớn thường có triệu chứng nặng hơn, dễ vàng da và mệt mỏi.

Biến chứng có thể gặp

Dù đa số trường hợp tự hồi phục, viêm gan A đôi khi dẫn đến biến chứng:

• Suy gan cấp: hiếm gặp, tỷ lệ < 1%, nhưng có thể đe dọa tính mạng, đặc biệt ở người lớn tuổi hoặc bệnh nhân có bệnh gan mạn tính.

• Tái phát viêm gan A: một số người có thể bị tái phát sau vài tuần – vài tháng, nhưng thường nhẹ hơn.

• Hội chứng ứ mật kéo dài: vàng da, ngứa da kéo dài nhiều tuần.

Tiêu chuẩn chẩn đoán viêm gan A

Chẩn đoán dựa trên lâm sàng và xét nghiệm:

1. Lâm sàng

• Sốt, mệt mỏi, chán ăn, vàng da, nước tiểu sẫm màu.

• Có yếu tố dịch tễ: ăn uống không đảm bảo, sống trong vùng dịch.

2. Xét nghiệm sinh hóa

• Men gan (ALT, AST): tăng cao, thường > 10 lần giới hạn bình thường (có thể > 1000 U/L).

• Bilirubin toàn phần: tăng, thường > 2 mg/dL khi có vàng da.

• Phosphatase kiềm (ALP), GGT: tăng nhẹ hoặc bình thường.

3. Xét nghiệm huyết thanh học

• Anti-HAV IgM dương tính: khẳng định nhiễm viêm gan A cấp.

• Anti-HAV IgG dương tính: cho biết đã từng nhiễm hoặc đã tiêm vaccine, có miễn dịch lâu dài.

Tiêu chuẩn chẩn đoán:

Có triệu chứng lâm sàng + men gan ALT/AST tăng cao + Anti-HAV IgM dương tính.

Điều trị viêm gan A

Hiện chưa có thuốc đặc hiệu tiêu diệt virus HAV, điều trị chủ yếu là hỗ trợ và chăm sóc toàn diện.

1. Nguyên tắc chung

• Nghỉ ngơi, tránh làm việc gắng sức.

• Chế độ ăn giàu năng lượng, dễ tiêu hóa, hạn chế chất béo.

• Uống nhiều nước, có thể bổ sung oresol nếu nôn nhiều.

• Tránh hoàn toàn rượu bia và thuốc gây độc cho gan (paracetamol liều cao, thuốc kháng lao…).

2. Theo dõi

• Kiểm tra men gan, bilirubin định kỳ.

• Theo dõi dấu hiệu suy gan: rối loạn ý thức, chảy máu bất thường, phù to, báng bụng.

3. Điều trị biến chứng

• Suy gan cấp: cần nhập viện hồi sức tích cực, theo dõi ghép gan nếu nặng.

• Ngứa nhiều do ứ mật: có thể dùng cholestyramine theo chỉ định bác sĩ.

Phòng ngừa viêm gan A

1. Tiêm vaccine viêm gan A

• Vaccine HAV an toàn, hiệu quả cao (trên 95%).

• Lịch tiêm: 2 mũi, cách nhau 6–12 tháng.

• Nên tiêm cho: trẻ từ 1 tuổi trở lên, người du lịch đến vùng dịch, người có bệnh gan mạn tính, nhân viên y tế, người làm dịch vụ ăn uống.

2. Vệ sinh cá nhân và ăn uống

• Rửa tay bằng xà phòng trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh.

• Ăn chín uống sôi, tránh thực phẩm sống (hải sản, rau sống không rõ nguồn gốc).

• Đảm bảo nguồn nước sạch.

3. Kiểm soát dịch tễ

• Cách ly người bệnh trong giai đoạn lây nhiễm (khoảng 2 tuần đầu).

• Thông báo cho cơ sở y tế khi có dịch bùng phát.

Khi nào cần đi khám?

• Có triệu chứng vàng da, vàng mắt.

• Nước tiểu sẫm, phân bạc màu.

• Mệt mỏi nhiều, chán ăn kéo dài.

• Sống trong vùng dịch hoặc tiếp xúc với người bệnh.

Kết luận

• Viêm gan siêu vi A là bệnh lây truyền qua đường tiêu hóa, thường cấp tính và tự hồi phục.

• Chẩn đoán dựa trên lâm sàng, men gan tăng cao và Anti-HAV IgM dương tính.

• Điều trị chủ yếu là nghỉ ngơi, dinh dưỡng hợp lý, tránh rượu bia và thuốc hại gan.

• Tiêm vaccine và duy trì vệ sinh cá nhân là biện pháp phòng ngừa hiệu quả nhất. Nếu có triệu chứng nghi ngờ viêm gan A, bạn nên đi khám sớm chuyên khoa Tiêu hóa – Gan mật để được xét nghiệm và can thiệp kịp thời.

Để đặt lịch khám, tầm soát bệnh viêm gan siêu vi A tại DYM Medical Center Vietnam, quý khách vui lòng liên hệ:

DYM MEDICAL CENTER SÀI GÒN: Phòng B103, Tầng hầm B1, Tòa nhà mPlaza Saigon, Số 39 Lê Duẩn, Phường Sài Gòn, TP. Hồ Chí Minh.

DYM MEDICAL CENTER PHÚ MỸ HƯNG: Phòng 3A01, Tầng 3A, Tòa nhà The Grace, Số 71 Đường Hoàng Văn Thái, Phường Tân Mỹ, TP. Hồ Chí Minh.

DYM MEDICAL CENTER HÀ NỘI: Tầng hầm B1, Tòa nhà Epic Tower, Ngõ 19 Duy Tân, Phường Cầu Giấy, Hà Nội.

Hotline: 1900 2929 37

Câu hỏi thường gặp (FAQ) về viêm gan siêu vi A

1. Viêm gan A có trở thành mạn tính không?

Không. Viêm gan A chỉ gây viêm gan cấp tính, không chuyển thành mạn tính như viêm gan B hoặc C.

2. Bệnh nhân viêm gan A có cần cách ly không?

Có, trong giai đoạn đầu (khoảng 2 tuần sau khởi phát), người bệnh dễ lây cho người khác qua đường tiêu hóa.

3. Nhiễm viêm gan A một lần rồi có bị lại không?

Rất hiếm khi tái phát. Phần lớn các trường hợp cơ thể sẽ tạo miễn dịch suốt đời sau khi mắc bệnh.

4. Trẻ em có nên tiêm vaccine viêm gan A không?

Có. Vaccine nên được tiêm cho trẻ từ 1 tuổi trở lên để phòng bệnh.

5. Viêm gan A có nguy hiểm không?

Đa số ca bệnh nhẹ và tự hồi phục. Tuy nhiên, một số ít có thể bị suy gan cấp, đặc biệt ở người lớn tuổi hoặc có bệnh gan nền, cần theo dõi sát.