TIN TỨC

Tin tức sức khỏe,
thông báo về DYM

SUY VAN TĨNH MẠCH NÔNG CHI DƯỚI - KHI "MẠCH MÁU" KHÔNG CÒN CHẢY NGƯỢC ĐÚNG HƯỚNG

Tin tức

Mar 27, 2026

1. Tổng quan

Suy van tĩnh mạch nông chi dưới là tình trạng các van trong hệ tĩnh mạch nông của chân bị yếu hoặc hư hỏng, khiến máu chảy ngược xuống thay vì được đẩy về tim. Kết quả là máu bị ứ đọng ở chân, gây sưng, nặng chân, phù, giãn tĩnh mạch, và nếu kéo dài có thể dẫn đến loét da vùng cẳng chân.

Bệnh rất phổ biến, đặc biệt ở người lớn tuổi, phụ nữ, người đứng lâu, béo phì hoặc phụ nữ sau sinh nhiều lần. Dù không nguy hiểm tính mạng, nhưng nếu không điều trị sớm, bệnh ảnh hưởng lớn đến chất lượng cuộc sống và thẩm mỹ chân.

2. Hệ tĩnh mạch chi dưới hoạt động ra sao?

Ở chân, có hai hệ tĩnh mạch chính:

Tĩnh mạch nông: nằm sát dưới da, dễ nhìn thấy khi giãn.
Tĩnh mạch sâu: nằm giữa các cơ, dẫn phần lớn lượng máu trở về tim.

Các tĩnh mạch này có van một chiều – giống như “cửa một hướng” giúp máu chỉ chảy lên trên (về tim) mà không chảy ngược xuống. Khi van bị hở hoặc hư, máu chảy ngược lại, gây ứ đọng và giãn thành tĩnh mạch.

3. Nguyên nhân

Nguyên nhân của suy van tĩnh mạch nông có thể chia thành hai nhóm:

a. Nguyên phát (tự phát)

Thành tĩnh mạch yếu bẩm sinh.
Tuổi tác làm van và thành tĩnh mạch mất đàn hồi.
Nồng độ hormone (như estrogen) ảnh hưởng đến độ chắc của thành mạch.

b. Thứ phát

Sau viêm tĩnh mạch, chấn thương hoặc phẫu thuật vùng chân.
Tắc nghẽn tĩnh mạch sâu khiến máu dồn ra hệ nông.
Thai kỳ nhiều lần, béo phì, hoặc đứng/ngồi lâu.

4. Yếu tố nguy cơ

Một số người có nguy cơ cao hơn mắc suy van tĩnh mạch nông:

Đứng hoặc ngồi lâu trong ngày: giáo viên, nhân viên văn phòng, thợ làm tóc…
Thiếu vận động.
Phụ nữ mang thai hoặc sinh nhiều lần.
Tuổi trung niên và cao tuổi.
Thừa cân, béo phì.
Tiền sử gia đình có người bị giãn tĩnh mạch.
Dùng thuốc tránh thai hoặc điều trị hormone lâu dài.

5. Triệu chứng nhận biết

Ban đầu, các triệu chứng rất mờ nhạt, dễ bị bỏ qua.

Dấu hiệu thường xuất hiện ở bắp chân và cổ chân, gồm:

Cảm giác nặng, mỏi, căng tức ở chân, nhất là khi đứng lâu hoặc cuối ngày.
Phù nhẹ vùng mắt cá chân, giảm sau khi nằm nghỉ hoặc gác chân cao.
Tĩnh mạch nổi dưới da, có thể thấy màu xanh ngoằn ngoèo (giãn tĩnh mạch).
Cảm giác châm chích, ngứa hoặc nóng rát ở da.
Thay đổi màu da: vùng cổ chân sậm màu, da mỏng dễ tổn thương.
Loét chân khó lành ở giai đoạn nặng.

Các triệu chứng thường nặng hơn khi trời nóng, đứng lâu, và cải thiện khi nằm gác chân cao.

6. Phân loại mức độ

Suy van tĩnh mạch được chia thành nhiều mức độ, từ nhẹ đến nặng:

C0: Chưa có biểu hiện rõ, chỉ cảm giác nặng chân.
C1: Có mao mạch giãn nhỏ (mạch mạng nhện).
C2: Giãn tĩnh mạch nông nhìn thấy rõ.
C3: Có phù chân.
C4: Thay đổi da: sậm màu, viêm da tĩnh mạch.
C5: Có loét da đã lành.
C6: Loét da đang tiến triển.

7. Chẩn đoán

Bác sĩ có thể chẩn đoán dựa vào khám lâm sàng kết hợp với siêu âm Doppler mạch máu.

a. Khám lâm sàng

Bác sĩ quan sát chân khi người bệnh đứng, tìm các tĩnh mạch nổi, vùng phù, thay đổi màu da hoặc loét.

b. Siêu âm Doppler

Giúp xác định:

Van tĩnh mạch có bị hở không.
Dòng máu có chảy ngược không.
Vị trí tổn thương chính xác (tĩnh mạch hiển lớn, hiển bé…).
Phân biệt với tắc tĩnh mạch sâu.

Đây là phương pháp chẩn đoán chính xác và an toàn nhất.

8. Biến chứng nếu không điều trị

Nếu để kéo dài, suy van tĩnh mạch nông có thể dẫn đến:

Giãn tĩnh mạch rõ rệt, mất thẩm mỹ.
Phù mạn tính: chân sưng to, nặng nề.
Thay đổi da: sạm, viêm da, chàm tĩnh mạch.
Loét da tĩnh mạch: lâu lành, dễ nhiễm trùng.
Huyết khối tĩnh mạch nông: đau, sưng, đỏ vùng tĩnh mạch viêm.

Tham khảo thêm:

MÀNG XƠ VỮA ĐỘNG MẠCH CẢNH - "KẺ GIẤU MẶT" GÂY ĐỘT QUỴ

U CƠ MỠ MẠCH MÁU THẬN: NGUYÊN NHÂN, TRIỆU CHỨNG, CHẨN ĐOÁN VÀ HƯỚNG ĐIỀU TRỊ

9. Điều trị

Mục tiêu điều trị là giảm triệu chứng, ngăn tiến triển và cải thiện thẩm mỹ.

Tùy mức độ bệnh, bác sĩ có thể áp dụng một hoặc kết hợp nhiều phương pháp.

a. Điều trị không dùng thuốc

Mang vớ áp lực: Giúp ép thành tĩnh mạch, giảm ứ trệ máu. Cần mang thường xuyên vào buổi sáng, tháo ra trước khi ngủ. Chọn loại và độ ép phù hợp theo hướng dẫn bác sĩ.
Tập thể dục đều đặn: Đi bộ, đạp xe, bơi lội giúp tăng bơm máu từ cơ chân về tim.
Thay đổi lối sống:
Không đứng hoặc ngồi lâu một tư thế.
Gác chân cao khi nghỉ.
Kiểm soát cân nặng.
Tránh mặc quần bó, giày cao gót quá lâu.

b. Thuốc hỗ trợ

Các thuốc giúp tăng trương lực tĩnh mạch, giảm phù (như diosmin, hesperidin, rutin…).
Thuốc giảm đau, kháng viêm nếu có viêm tĩnh mạch.
Dùng theo hướng dẫn bác sĩ, không tự ý mua uống kéo dài.

c. Can thiệp và phẫu thuật (khi cần)

Áp dụng khi:

Giãn tĩnh mạch lớn, gây biến chứng.
Điều trị nội khoa không hiệu quả.

Các phương pháp hiện nay:

Tiêm xơ tĩnh mạch: làm xơ hóa mạch bị giãn, máu không chảy vào nữa.
Laser nội mạch hoặc sóng cao tần (RFA): làm hư và đóng mạch bệnh.
Phẫu thuật rút tĩnh mạch giãn (stripping): ít dùng hơn, nhưng vẫn có hiệu quả trong một số trường hợp.

Các kỹ thuật hiện đại này ít xâm lấn, hồi phục nhanh, thẩm mỹ cao.

10. Phòng ngừa và chăm sóc lâu dài

Giữ cân nặng hợp lý.
Tập thể dục thường xuyên, tránh ngồi yên quá lâu.
Nâng chân cao khi nghỉ ngơi.
Hạn chế mang giày cao gót, quần bó.
Ăn nhiều rau xanh, trái cây, thực phẩm giàu vitamin C và E giúp thành mạch bền vững.
Khám định kỳ nếu bạn có yếu tố nguy cơ hoặc đã từng bị giãn tĩnh mạch.

11. Tiên lượng

Nếu phát hiện sớm và điều trị đúng, suy van tĩnh mạch nông chi dưới có thể kiểm soát tốt, không tiến triển nặng. Người bệnh hoàn toàn có thể sống khỏe, làm việc bình thường, chỉ cần tuân thủ điều trị và thay đổi lối sống hợp lý. Ngược lại, nếu để kéo dài, bệnh có thể dẫn tới loét da, nhiễm trùng, sạm da mạn tính rất khó hồi phục.