Tin tức sức khỏe,
thông báo về DYM

Khái niệm

U cơ mỡ mạch máu thận là một khối u lành tính của thận, được cấu tạo từ ba thành phần chính: mạch máu, mô cơ trơn và mô mỡ. U thường xuất phát từ nhu mô vỏ thận, có thể đơn độc hoặc nhiều khối, ở một hoặc cả hai bên thận.

Phần lớn các trường hợp được phát hiện tình cờ qua siêu âm hoặc chụp CT vì không có triệu chứng. Tuy nhiên, khi kích thước lớn, u có thể vỡ gây chảy máu trong thận – biến chứng nghiêm trọng cần can thiệp kịp thời.

Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ

U cơ mỡ mạch máu thận có thể chia thành hai nhóm chính:

1. Thể đơn lẻ (sporadic angiomyolipoma)

• Chiếm khoảng 80% trường hợp.

• Thường gặp ở nữ giới trung niên (40–60 tuổi).

• Thường chỉ có một khối u, kích thước nhỏ, diễn tiến chậm.

2. Thể liên quan đến bệnh xơ củ (tuberous sclerosis complex – TSC)

• Chiếm khoảng 20% trường hợp.

• Di truyền theo gen trội trên nhiễm sắc thể thường.

• Thường có nhiều khối u ở cả hai thận, kích thước lớn và dễ biến chứng hơn.

• Bệnh nhân thường có kèm tổn thương da, thần kinh hoặc phổi.

Ngoài ra, u cơ mỡ mạch máu thận còn có thể xuất hiện ở người có rối loạn nội tiết hoặc sử dụng nội tiết tố estrogen kéo dài.

Triệu chứng khi có u cơ mỡ mạch máu thận

Hầu hết bệnh nhân không có triệu chứng, đặc biệt khi khối u nhỏ hơn 4 cm. Khi u lớn dần, triệu chứng có thể xuất hiện do chèn ép hoặc vỡ mạch trong u.

Các biểu hiện thường gặp gồm:

• Đau âm ỉ vùng hông lưng hoặc mạn sườn.

• Sờ thấy khối vùng hông (trường hợp u lớn).

• Tiểu máu vi thể hoặc đại thể.

• Hạ huyết áp, choáng, đau dữ dội vùng thắt lưng khi u vỡ gây xuất huyết trong ổ bụng (hội chứng Wunderlich).

Biến chứng

1. Xuất huyết trong thận hoặc sau phúc mạc

• Nguy hiểm nhất, thường xảy ra khi u ≥ 4 cm.

• Có thể gây mất máu cấp, sốc, đe dọa tính mạng.

2. Suy giảm chức năng thận

• Do khối u lớn chèn ép nhu mô thận hoặc cắt bỏ thận khi điều trị muộn.

3. Nguy cơ ác tính (rất hiếm)

• Dạng “u cơ mỡ mạch máu không điển hình” có thể chứa ít mô mỡ, dễ nhầm với ung thư tế bào thận trên hình ảnh.

Tiêu chuẩn chẩn đoán

1. Siêu âm bụng

• Là phương tiện phát hiện đầu tiên.

• Hình ảnh điển hình: khối tăng âm đồng nhất trong thận do chứa nhiều mô mỡ.

• Tuy nhiên, với u ít mỡ, siêu âm có thể khó phân biệt với các khối u ác tính.

2. Chụp cắt lớp vi tính (CT scan)

• Phương pháp chẩn đoán xác định.

• U có thành phần mỡ rõ (tỷ trọng thấp hơn –20 HU) giúp chẩn đoán gần như chắc chắn.

• Đánh giá kích thước, vị trí, mạch máu nuôi, khả năng xâm lấn hoặc chảy máu.

3. Cộng hưởng từ (MRI)

• Dùng khi cần phân biệt với ung thư thận, đặc biệt ở u ít mỡ.

4. Sinh thiết thận

• Ít khi cần thiết.

• Chỉ định khi hình ảnh không điển hình hoặc nghi ngờ u ác tính.

Phân loại theo kích thước và nguy cơ

Điều trị u cơ mỡ mạch máu thận

1. Theo dõi định kỳ

Áp dụng cho khối u nhỏ (< 4 cm), không có triệu chứng.

• Siêu âm hoặc chụp CT mỗi 6–12 tháng.

• Kiểm tra huyết áp, chức năng thận.

• Tư vấn bệnh nhân nhận biết triệu chứng cảnh báo như đau lưng, tiểu máu, tụt huyết áp.

2. Nút mạch chọn lọc (Selective embolization)

• Phương pháp ưu tiên khi u ≥ 4 cm hoặc có chảy máu.

• Bác sĩ can thiệp sẽ dùng ống thông bít mạch máu nuôi khối u, giúp cầm máu và làm u nhỏ lại.

• Hiệu quả cao, ít xâm lấn, bảo tồn được nhu mô thận.

3. Phẫu thuật

Chỉ định khi:

• U lớn hoặc tái phát sau nút mạch.

• Không loại trừ được ung thư thận.

• Vỡ u nặng, mất máu không kiểm soát.

Các hình thức phẫu thuật:

• Cắt u bảo tồn phần thận còn lại.

• Cắt thận toàn phần nếu tổn thương lan rộng hoặc thận mất chức năng.

4. Điều trị nội khoa (đặc biệt trong bệnh xơ củ – TSC)

• Thuốc ức chế mTOR (sirolimus, everolimus) giúp giảm kích thước u, làm chậm tiến triển.

• Cần theo dõi tác dụng phụ và chức năng gan – thận định kỳ.

Phòng ngừa và theo dõi u cơ mỡ mạch máu thận

• Kiểm tra định kỳ bằng siêu âm bụng, đặc biệt ở người có bệnh xơ củ hoặc tiền sử u thận.

• Tránh chấn thương vùng hông lưng nếu có u lớn vì nguy cơ vỡ mạch máu.

• Kiểm soát huyết áp, hạn chế rượu bia và thuốc lá.

• Báo ngay cho bác sĩ khi có dấu hiệu đau lưng dữ dội, choáng, tiểu máu hoặc mệt lả.

Khi nào cần đi khám bác sĩ?

• Đau hông hoặc thắt lưng kéo dài.

• Tiểu máu hoặc nước tiểu sậm màu.

• Sờ thấy khối vùng hông lưng.

• Đau dữ dội đột ngột kèm choáng (nghi ngờ vỡ u).

• Có tiền sử bệnh xơ củ hoặc người thân bị u cơ mỡ mạch máu thận.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

1. U cơ mỡ mạch máu thận có phải ung thư không?

Không. Đây là u lành tính, không phải ung thư. Tuy nhiên, cần phân biệt với u ác tính trong các trường hợp ít mô mỡ hoặc hình ảnh không điển hình.

2. U nhỏ có cần điều trị không?

Nếu u < 4 cm và không có triệu chứng, thường chỉ cần theo dõi định kỳ.

3. U có thể tự mất đi không?

Không tự mất, nhưng có thể ngừng phát triển hoặc nhỏ lại khi dùng thuốc ức chế mTOR hoặc sau nút mạch.

4. U có thể vỡ không?

Có. Khi u lớn hơn 4 cm, mạch máu trong u dễ giãn và vỡ, gây chảy máu nguy hiểm.

5. Sau khi điều trị có tái phát không?

Có thể, nhất là trong bệnh xơ củ hoặc khi còn sót mô u. Do đó, người bệnh cần tái khám định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ.

Kết luận

U cơ mỡ mạch máu thận là khối u lành tính nhưng có thể gây biến chứng nguy hiểm khi kích thước lớn hoặc vỡ. Việc phát hiện sớm, theo dõi định kỳ và điều trị đúng thời điểm giúp ngăn ngừa chảy máu, bảo tồn chức năng thận và tránh phẫu thuật không cần thiết.

Người bệnh nên khám định kỳ, đặc biệt khi có yếu tố nguy cơ hoặc phát hiện tình cờ u thận trên siêu âm.

Để đặt lịch khám và theo dõi U cơ mỡ mạch máu thận tại DYM Medical Center, quý khách vui lòng liên hệ:

DYM MEDICAL CENTER SÀI GÒN: Phòng B103, Tầng hầm B1, Tòa nhà mPlaza Saigon, Số 39 Lê Duẩn, Phường Sài Gòn, TP. Hồ Chí Minh.

DYM MEDICAL CENTER PHÚ MỸ HƯNG: Phòng 3A01, Tầng 3A, Tòa nhà The Grace, Số 71 Đường Hoàng Văn Thái, Phường Tân Mỹ, TP. Hồ Chí Minh.

DYM MEDICAL CENTER HÀ NỘI: Tầng hầm B1, Tòa nhà Epic Tower, Ngõ 19 Duy Tân, Phường Cầu Giấy, Hà Nội.

Hotline: 1900 2929 37