Tin tức sức khỏe,
thông báo về DYM

1. Tổng quan Dấu ấn ung thư CA 15-3

Ung thư vú là bệnh ung thư phổ biến nhất ở phụ nữ, chiếm khoảng 25–30% tổng số ca ung thư ở nữ giới. Phát hiện sớm bệnh có vai trò quyết định trong điều trị và tiên lượng sống.

Trong quá trình chẩn đoán và theo dõi điều trị, bác sĩ thường chỉ định xét nghiệm dấu ấn ung thư (tumor marker), trong đó CA 15-3 là một trong những chỉ số quan trọng nhất liên quan đến ung thư vú.

2. Dấu ấn ung thư CA 15-3 là gì?

CA 15-3 (Cancer Antigen 15-3) là một glycoprotein có trên bề mặt tế bào biểu mô tuyến vú. Khi tế bào ung thư vú phát triển, CA 15-3 được phóng thích vào máu, làm tăng nồng độ trong huyết thanh.

CA 15-3 không phải là xét nghiệm chẩn đoán xác định ung thư vú, mà là xét nghiệm hỗ trợ, giúp:

• Theo dõi đáp ứng điều trị.

• Phát hiện tái phát hoặc di căn.

• Đánh giá tiên lượng ở người đã được chẩn đoán ung thư vú.

3. Giá trị bình thường của CA 15-3

• Giá trị bình thường: < 30 U/mL (theo hầu hết các phòng xét nghiệm).

• Tăng nhẹ: 30–100 U/mL – có thể gặp trong một số bệnh lành tính.

• Tăng cao > 100 U/mL: thường gợi ý ung thư vú tiến triển hoặc di căn, nhưng cần kết hợp lâm sàng và các xét nghiệm khác.

4. Khi nào cần xét nghiệm CA 15-3?

a. Trong theo dõi ung thư vú

• Sau phẫu thuật, hóa trị hoặc xạ trị, bác sĩ sẽ chỉ định xét nghiệm CA 15-3 định kỳ để đánh giá đáp ứng điều trị.

• Nếu CA 15-3 giảm dần: đáp ứng tốt.

• Nếu CA 15-3 tăng trở lại: có thể gợi ý tái phát hoặc di căn.

b. Trong đánh giá tiên lượng

Bệnh nhân ung thư vú có CA 15-3 cao trước điều trị thường có khối u lớn hơn, di căn nhiều hơn và tiên lượng xấu hơn.

c. Trong một số trường hợp sàng lọc kết hợp

Mặc dù CA 15-3 không được khuyến cáo để sàng lọc ung thư vú trong cộng đồng, nhưng có thể được chỉ định ở người:

• Có tiền sử ung thư vú đã điều trị.

• Có nguy cơ cao (tiền sử gia đình, mang gen BRCA1/BRCA2).

• Có triệu chứng nghi ngờ tái phát: sờ thấy u, đau xương, ho kéo dài, sụt cân không rõ nguyên nhân.

5. Các bệnh lý khác có thể làm tăng CA 15-3

CA 15-3 có thể tăng không đặc hiệu, trong một số bệnh lành tính hoặc ác tính khác, ví dụ:

Bệnh lành tính:

• Viêm gan, xơ gan, viêm túi mật.

• Bệnh phổi mạn tính (COPD).

• Viêm vú, u xơ tuyến vú.

• Lupus ban đỏ hệ thống.

• Thai kỳ (đặc biệt 3 tháng cuối).

Ung thư khác:

• Ung thư phổi, tụy, gan, buồng trứng, đại tràng, dạ dày.

Do đó, chẩn đoán không thể chỉ dựa vào CA 15-3, mà cần kết hợp lâm sàng, hình ảnh (siêu âm, nhũ ảnh, MRI, PET/CT) và sinh thiết mô.

6. Quy trình xét nghiệm CA 15-3

• Loại mẫu: huyết thanh tĩnh mạch.

• Chuẩn bị: không cần nhịn ăn.

• Thời gian có kết quả: khoảng 1–2 giờ (tùy phòng xét nghiệm).

Bác sĩ thường chỉ định xét nghiệm CA 15-3 định kỳ mỗi 3–6 tháng sau điều trị ung thư vú, để đánh giá tiến triển bệnh và phát hiện sớm tái phát.

7. Ý nghĩa lâm sàng của CA 15-3 trong ung thư vú

8. Mức độ tin cậy và giới hạn của xét nghiệm CA 15-3

Ưu điểm:

• Đơn giản, ít xâm lấn, chi phí thấp.

• Có giá trị theo dõi lâu dài trong ung thư vú di căn.

• Giúp bác sĩ điều chỉnh phác đồ điều trị kịp thời.

Hạn chế:

• Không đặc hiệu cho ung thư vú.

• Có thể tăng trong các bệnh lý lành tính.

• Không dùng để tầm soát phát hiện sớm bệnh.

• Một số trường hợp ung thư vú CA 15-3 vẫn bình thường, nhất là giai đoạn sớm.

Vì vậy, xét nghiệm CA 15-3 chỉ có giá trị khi được so sánh theo thời gian, và kết hợp với các xét nghiệm khác (như CEA, CA 27-29, siêu âm, MRI, PET-CT…).

9. Phối hợp với các xét nghiệm khác

Để tăng độ chính xác trong theo dõi bệnh, bác sĩ có thể chỉ định thêm:

• CEA (Carcinoembryonic antigen): tăng trong ung thư vú và đại trực tràng.

• CA 27-29: tương tự CA 15-3 nhưng có thể phát hiện ở nhóm bệnh nhân khác.

• CA 125: khi nghi ngờ ung thư buồng trứng kèm theo.

• Chẩn đoán hình ảnh: siêu âm tuyến vú, chụp nhũ ảnh, MRI hoặc PET/CT.

10. Theo dõi và tái khám

Sau điều trị ung thư vú, người bệnh nên:

• Tái khám định kỳ 3–6 tháng/lần trong 5 năm đầu.

• Làm xét nghiệm CA 15-3, CEA định kỳ.

• Siêu âm tuyến vú hoặc chụp nhũ ảnh theo hướng dẫn.

• Báo ngay cho bác sĩ nếu xuất hiện triệu chứng bất thường (đau xương, ho kéo dài, sụt cân, đau ngực, sưng hạch).

11. Một số yếu tố ảnh hưởng đến kết quả xét nghiệm

• Dụng cụ, kỹ thuật xét nghiệm khác nhau giữa các phòng lab.

• Sự hiện diện của kháng thể hoặc thuốc trong máu.

• Thai kỳ, bệnh gan, bệnh viêm nhiễm mạn tính.

Do đó, cần xét nghiệm tại cùng một cơ sở uy tín để có kết quả so sánh chính xác theo thời gian.

12. Tiên lượng và ý nghĩa điều trị

CA 15-3 có thể phản ánh phần nào khối lượng tế bào ung thư còn lại trong cơ thể.

Người bệnh có nồng độ CA 15-3 cao kéo dài thường có tiên lượng xấu hơn, nguy cơ di căn xa cao hơn. Tuy nhiên, xét nghiệm này không thay thế được sinh thiết mô học – tiêu chuẩn vàng để chẩn đoán xác định ung thư vú.

14. Phòng ngừa và phát hiện sớm ung thư vú

Để bảo vệ sức khỏe, phụ nữ nên:

• Khám định kỳ mỗi 6–12 tháng, đặc biệt sau 40 tuổi.

• Tự kiểm tra vú mỗi tháng sau kỳ kinh 5–7 ngày.

• Chụp nhũ ảnh (mammography) định kỳ:

  • Từ 40–49 tuổi: mỗi 1–2 năm/lần.

  • Từ 50 tuổi trở lên: mỗi năm 1 lần.

  • Duy trì cân nặng hợp lý, chế độ ăn ít chất béo bão hòa, không hút thuốc, hạn chế rượu.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

1. Xét nghiệm CA 15-3 có phát hiện sớm ung thư vú không?

Không. CA 15-3 không đủ nhạy để phát hiện giai đoạn sớm. Người bệnh có thể ung thư vú mà CA 15-3 vẫn bình thường.

2. CA 15-3 cao có chắc chắn là ung thư vú?

Không. Chỉ số này có thể tăng trong nhiều bệnh lành tính hoặc ung thư khác. Cần kết hợp lâm sàng và chẩn đoán hình ảnh.

3. Bao lâu nên làm xét nghiệm CA 15-3 một lần?

Thông thường 3–6 tháng/lần với người đã điều trị ung thư vú. Người khỏe mạnh không nên làm xét nghiệm này định kỳ để sàng lọc.

4. CA 15-3 tăng nhưng không có triệu chứng, có cần lo lắng không?

Không nên hoảng sợ. Hãy gặp bác sĩ chuyên khoa ung bướu để được kiểm tra lại và làm thêm các xét nghiệm cần thiết.

5. Làm thế nào để giảm CA 15-3?

Không có thuốc hay chế độ ăn nào làm giảm trực tiếp CA 15-3. Chỉ số này sẽ giảm khi điều trị nguyên nhân – tức là kiểm soát hoặc loại bỏ tế bào ung thư.

15. Kết luận

CA 15-3 là một dấu ấn sinh học quan trọng trong theo dõi và đánh giá đáp ứng điều trị ung thư vú, giúp bác sĩ phát hiện sớm nguy cơ tái phát hoặc di căn.

Tuy nhiên, xét nghiệm này không dùng để chẩn đoán hay sàng lọc sớm bệnh, mà chỉ có giá trị khi được theo dõi liên tục và kết hợp với các phương pháp khác như nhũ ảnh, siêu âm, MRI hoặc sinh thiết.

Phụ nữ nên khám vú định kỳ và tầm soát ung thư vú đúng khuyến cáo, vì phát hiện sớm vẫn là yếu tố quan trọng nhất giúp điều trị hiệu quả và kéo dài tuổi thọ.

Để đặt lịch khám và theo dõi Dấu ấn ung thư vú CA 15-3 tại DYM Medical Center, quý khách vui lòng liên hệ:

DYM MEDICAL CENTER SÀI GÒN: Phòng B103, Tầng hầm B1, Tòa nhà mPlaza Saigon, Số 39 Lê Duẩn, Phường Sài Gòn, TP. Hồ Chí Minh.

DYM MEDICAL CENTER PHÚ MỸ HƯNG: Phòng 3A01, Tầng 3A, Tòa nhà The Grace, Số 71 Đường Hoàng Văn Thái, Phường Tân Mỹ, TP. Hồ Chí Minh.

DYM MEDICAL CENTER HÀ NỘI: Tầng hầm B1, Tòa nhà Epic Tower, Ngõ 19 Duy Tân, Phường Cầu Giấy, Hà Nội.

Hotline: 1900 2929 37