Tin tức sức khỏe,
thông báo về DYM

1. Tổng quan

Block nhánh phải là tình trạng tín hiệu dẫn truyền điện trong tim bị chậm hoặc tắc nghẽn ở nhánh phải của bó His, khiến tâm thất phải co bóp chậm hơn tâm thất trái. Nói cách khác, tim vẫn đập bình thường, nhưng nhịp co bóp hai bên thất không còn đồng bộ hoàn toàn.

Block nhánh phải có thể là bình thường (vô hại) ở một số người, đặc biệt người trẻ, khỏe mạnh, nhưng cũng có thể là dấu hiệu cảnh báo bệnh tim hoặc phổi mạn tính. Vì vậy, việc hiểu rõ ý nghĩa của nó rất quan trọng khi đọc điện tâm đồ (ECG).

2. Hệ thống dẫn truyền điện của tim

Trái tim hoạt động nhờ dòng điện sinh lý khởi phát từ nút xoang – “máy phát nhịp tự nhiên” của tim. Tín hiệu điện đi theo con đường nhất định:

1. Từ nút xoang - nhĩ phải - nút nhĩ thất (AV node).

2. Qua bó His - tách làm hai nhánh: Nhánh trái dẫn đến thất trái và Nhánh phải dẫn đến thất phải.

3. Cả hai nhánh này giúp hai buồng thất co bóp cùng lúc.

Khi nhánh phải bị tắc nghẽn, tín hiệu phải đi “vòng” qua thất trái mới đến được thất phải - co bóp thất phải chậm hơn bình thường.

3. Phân loại

Có hai dạng chính:

• Block nhánh phải hoàn toàn: Tín hiệu qua nhánh phải bị chặn hoàn toàn - thất phải chỉ nhận xung điện gián tiếp.

• Block nhánh phải không hoàn toàn: Tín hiệu vẫn đi qua được nhưng chậm hơn bình thường.

Phân biệt hai dạng này chủ yếu dựa vào hình ảnh điện tâm đồ (ECG).

4. Nguyên nhân gây block nhánh phải

Có thể chia thành hai nhóm:

a. Block nhánh phải vô căn (lành tính)

• Gặp ở người trẻ khỏe mạnh, không có bệnh tim.

• Có thể là biến thể sinh lý, không gây triệu chứng hay ảnh hưởng sức khỏe.

b. Block nhánh phải do bệnh lý

• Tăng áp phổi, bệnh phổi mạn tính (COPD, hen phế quản lâu năm).

• Bệnh tim bẩm sinh: thông liên nhĩ, hẹp van động mạch phổi.

• Bệnh mạch vành, nhồi máu cơ tim.

• Viêm cơ tim, viêm màng ngoài tim.

• Tổn thương sau phẫu thuật tim hoặc chấn thương ngực.

• Tăng huyết áp mạn tính gây dày thất phải.

• Tuổi già: hệ dẫn truyền thoái hóa tự nhiên.

5. Triệu chứng

Phần lớn người bị block nhánh phải không có triệu chứng gì, chỉ phát hiện tình cờ khi làm điện tâm đồ.

Tuy nhiên, nếu block xảy ra do bệnh tim nền, người bệnh có thể có:

• Hồi hộp, tim đập nhanh hoặc loạn nhịp.

• Đau ngực, khó thở, mệt khi gắng sức.

• Ngất hoặc choáng (hiếm, thường khi block kết hợp với rối loạn dẫn truyền khác).

Triệu chứng không đặc hiệu, nên cần làm điện tâm đồ hoặc siêu âm tim để xác định.

6. Chẩn đoán

a. Điện tâm đồ (ECG)

Là phương pháp quan trọng nhất.

Bác sĩ sẽ thấy hình ảnh đặc trưng:

• Sóng R hai đỉnh (rSR’) ở các chuyển đạo V1–V2.

• Phức bộ QRS rộng ≥ 120 ms trong block hoàn toàn.

• Trục điện tim bình thường hoặc lệch phải nhẹ.

b. Siêu âm tim

Giúp đánh giá cấu trúc và chức năng tim, phát hiện nguyên nhân (như bệnh tim bẩm sinh, dày thất phải…).

c. Các xét nghiệm khác (khi cần)

X-quang ngực, đo điện giải, men tim, test gắng sức hoặc Holter điện tim 24 giờ.

7. Phân biệt với các bệnh khác

Block nhánh phải có thể bị nhầm với:

• Block nhánh trái (thường nặng hơn, liên quan bệnh tim thiếu máu cục bộ).

• Rối loạn nhịp thất.

• Dày thất phải đơn thuần.

Vì vậy, chẩn đoán chính xác cần bác sĩ tim mạch đọc điện tâm đồ.

8. Mức độ nguy hiểm

Block nhánh phải đơn độc, không có bệnh tim kèm theo thường là lành tính. Nhiều người có thể sống cả đời mà không hề bị ảnh hưởng.

Tuy nhiên, nếu block xuất hiện đột ngột hoặc trên nền tim bệnh, nó có thể là dấu hiệu cảnh báo nguy cơ tim mạch nghiêm trọng như nhồi máu cơ tim, tăng áp phổi.

Một số trường hợp, block nhánh phải có thể phát triển thành block nhĩ thất toàn phần, gây ngưng tim tạm thời hoặc ngất – tuy hiếm, nhưng cần theo dõi.

9. Điều trị

Điều trị phụ thuộc vào nguyên nhân và mức độ ảnh hưởng của block.

a. Nếu block nhánh phải lành tính

• Không cần điều trị đặc hiệu.

• Theo dõi định kỳ bằng điện tâm đồ và siêu âm tim mỗi 6–12 tháng.

• Duy trì lối sống lành mạnh: ăn uống cân bằng, tập thể dục, kiểm soát huyết áp, mỡ máu.

b. Nếu có bệnh lý tim mạch kèm theo

• Điều trị nguyên nhân: Bệnh mạch vành cần kiểm soát huyết áp, mỡ máu, dùng thuốc tim mạch.

• Bệnh phổi mạn cần kiểm soát tốt COPD, ngừng hút thuốc.

• Tăng áp phổi cần điều trị bằng thuốc giãn mạch, oxy liệu pháp.

c. Nếu block gây rối loạn nhịp nặng

Cấy máy tạo nhịp (pacemaker): Dành cho trường hợp block kết hợp với block nhĩ thất độ cao, gây ngất hoặc nhịp tim chậm nguy hiểm.

10. Theo dõi và lối sống

• Khám tim định kỳ: ít nhất 1 lần/năm.

• Điện tâm đồ hoặc Holter 24h khi có triệu chứng bất thường.

• Hạn chế chất kích thích: cà phê, rượu, thuốc lá.

• Ăn uống lành mạnh: ít mỡ bão hòa, tăng rau xanh, cá, ngũ cốc nguyên hạt.

• Tập thể dục đều đặn, vừa sức, không quá gắng sức khi chưa được bác sĩ cho phép.

• Kiểm soát bệnh nền: huyết áp, đái tháo đường, rối loạn lipid máu.

11. Tiên lượng

• Block nhánh phải đơn thuần: tiên lượng tốt, ít biến chứng.

• Block nhánh phải do bệnh tim – phổi: tiên lượng phụ thuộc vào việc kiểm soát bệnh nền.

• Nếu được điều trị và theo dõi đúng, đa số người bệnh sống khỏe mạnh và sinh hoạt bình thường.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

1. Block nhánh phải có nguy hiểm không?

Nếu phát hiện tình cờ, không có bệnh tim kèm theo, thường là lành tính. Nhưng nếu đi kèm khó thở, đau ngực, chóng mặt thì cần kiểm tra thêm.

2. Tôi có thể tập thể dục không?

Có thể, nhưng nên tập vừa sức và được bác sĩ tim mạch đánh giá trước nếu bạn có bệnh tim nền.

3. Block nhánh phải có thể biến mất không?

Đa số không biến mất, nhưng cũng không xấu đi nếu không có bệnh nền. Người bệnh chỉ cần theo dõi định kỳ.

4. Có cần cấy máy tạo nhịp không?

Chỉ khi block nhánh phải đi kèm block nhĩ thất hoặc rối loạn nhịp gây ngất, bác sĩ mới chỉ định máy tạo nhịp.

5. Block nhánh phải có phải do stress hay thiếu ngủ không?

Không trực tiếp. Stress không gây block, nhưng có thể làm tim đập nhanh hoặc rối loạn nhịp tạm thời. Nên giữ lối sống cân bằng, ngủ đủ, hạn chế caffeine.

6. Nếu tôi chuẩn bị phẫu thuật, block nhánh phải có cần hoãn mổ không?

Thông thường không. Tuy nhiên, bác sĩ gây mê sẽ đánh giá thêm tình trạng tim để đảm bảo an toàn trước mổ.

Liên hệ thăm khám

Block nhánh phải là tình trạng rối loạn dẫn truyền điện trong tim, phần lớn lành tính, nhưng cần phân biệt với các nguyên nhân tim mạch hoặc phổi nghiêm trọng hơn. Khám và theo dõi định kỳ sẽ giúp bạn an tâm và duy trì sức khỏe tim mạch ổn định lâu dài.

Để đặt lịch khám và theo dõi Block nhánh phải tại DYM Medical Center, quý khách vui lòng liên hệ:

DYM MEDICAL CENTER SÀI GÒN: Phòng B101-103, Tầng hầm B1, Tòa nhà mPlaza Saigon, Số 39 Lê Duẩn, Phường Sài Gòn, TP. Hồ Chí Minh.

DYM MEDICAL CENTER PHÚ MỸ HƯNG: Phòng 3A01, Tầng 3A, Tòa nhà The Grace, Số 71 Đường Hoàng Văn Thái, Phường Tân Mỹ, TP. Hồ Chí Minh.

DYM MEDICAL CENTER HÀ NỘI: Tầng hầm B1, Tòa nhà Epic Tower, Ngõ 19 Duy Tân, Phường Cầu Giấy, Hà Nội.

Hotline: 1900 2929 37