TIN TỨC

Tin tức sức khỏe,
thông báo về DYM

MẬT ĐỘ XƯƠNG GÓT CHÂN THẤP: NGUYÊN NHÂN, Ý NGHĨA VÀ CÁCH XỬ TRÍ

Tin tức

Jan 21, 2026

Tổng quan về mật độ xương gót chân thấp

Mật độ xương gót chân thấp thường được phát hiện khi làm xét nghiệm đo mật độ xương ngoại vi bằng phương pháp siêu âm gót chân. Đây là một phương pháp tầm soát loãng xương đơn giản, không xâm lấn, không dùng tia X, thường được áp dụng tại cộng đồng.

Gót chân là vị trí chứa nhiều xương xốp, nhạy cảm với những thay đổi của loãng xương. Khi kết quả cho thấy mật độ xương gót chân thấp, điều này gợi ý nguy cơ giảm mật độ xương toàn thân, có thể liên quan đến loãng xương hoặc nguy cơ gãy xương cao.

Ý nghĩa lâm sàng

Đo mật độ xương gót chân không thay thế cho đo mật độ xương chuẩn bằng DEXA (Dual-energy X-ray Absorptiometry).
Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu cho thấy:
- Người có chỉ số T-score gót chân ≤ -1,0 thường có nguy cơ loãng xương ở cột sống thắt lưng hoặc cổ xương đùi cao hơn.
- Kết quả mật độ xương gót chân thấp có độ nhạy khoảng 70–90% trong dự đoán loãng xương.
Vì vậy, kết quả này có giá trị tầm soát và chỉ định làm DEXA để chẩn đoán xác định.

Nguyên nhân mật độ xương gót chân thấp

Loãng xương nguyên phát (thường gặp ở phụ nữ sau mãn kinh, người cao tuổi).
Loãng xương thứ phát do:
- Suy giáp, cường giáp, suy tuyến sinh dục.
- Hội chứng Cushing, dùng corticoid kéo dài.
- Bệnh thận mạn tính, bệnh gan.
- Thiếu vitamin D hoặc calci.
- Nghiện rượu, hút thuốc lá.
Thói quen sinh hoạt: ít vận động, ăn uống thiếu calci, thiếu ánh nắng mặt trời.

Triệu chứng gợi ý đi kèm

Mật độ xương thấp thường không gây triệu chứng rõ ràng cho đến khi có biến chứng. Người bệnh có thể gặp:

Đau nhức xương mơ hồ, đặc biệt vùng thắt lưng hoặc hông.
Giảm chiều cao theo thời gian.
Cột sống cong vẹo.
Gãy xương do chấn thương nhẹ (gãy cổ xương đùi, gãy lún đốt sống, gãy cổ tay).

Tiêu chuẩn chẩn đoán

1. Siêu âm gót chân (QUS)

Cho kết quả T-score (so sánh với mật độ xương chuẩn của người trẻ khỏe mạnh).
Phân loại:
- T-score ≥ -1,0: bình thường.
- T-score từ -1,0 đến -2,5: giảm mật độ xương (osteopenia).
- T-score ≤ -2,5: loãng xương (osteoporosis).
QUS có giá trị định hướng, không phải tiêu chuẩn vàng.

2. Đo mật độ xương bằng DEXA (tiêu chuẩn vàng)

Đo tại cột sống thắt lưng và cổ xương đùi.
Phân loại theo WHO (giống QUS, dựa vào T-score).

3. Xét nghiệm máu và nước tiểu

Calci, phosphat, vitamin D, hormon tuyến giáp, hormon sinh dục.
Đánh giá nguyên nhân thứ phát.

Điều trị mật độ xương gót chân thấp

1. Thay đổi lối sống

Tăng cường vận động thể lực: đi bộ nhanh, chạy bộ nhẹ, tập tạ nhỏ.
Chế độ ăn giàu calci (sữa, phô mai, hải sản, rau xanh) và vitamin D.
Tránh rượu, bia, thuốc lá, cà phê quá nhiều.
Tắm nắng 15–20 phút/ngày để tổng hợp vitamin D tự nhiên.

2. Bổ sung dinh dưỡng

Calci: 1.000–1.200 mg/ngày (từ thực phẩm hoặc thuốc).
Vitamin D: 800–1.000 IU/ngày.
Có thể kết hợp magnesi, vitamin K2 để tăng hấp thu xương.

3. Thuốc điều trị loãng xương (nếu chẩn đoán xác định bằng DEXA)

Bisphosphonates (alendronat, risedronat).
Denosumab (kháng thể đơn dòng chống RANKL).
SERMs (raloxifene).
Hormone thay thế (estrogen, testosterone – cân nhắc theo đối tượng).
Teriparatide (PTH tái tổ hợp) trong loãng xương nặng.

4. Phòng ngừa gãy xương

Duy trì môi trường sống an toàn: tránh té ngã.
Sử dụng nẹp hỗ trợ cột sống hoặc khớp khi cần.

Phòng ngừa

Bổ sung vitamin D từ sớm (từ tuổi 30 trở đi).
Vận động đều đặn, ưu tiên bài tập chịu lực.
Tránh các yếu tố nguy cơ: rượu, thuốc lá, corticoid kéo dài.
Khám sức khỏe định kỳ, đặc biệt ở phụ nữ sau mãn kinh và người > 50 tuổi.
Tầm soát loãng xương bằng DEXA khi có yếu tố nguy cơ hoặc kết quả QUS thấp.

Khi nào cần đi khám bác sĩ?

Có kết quả đo mật độ xương gót chân thấp.
Đau lưng mạn tính, giảm chiều cao, gãy xương bất thường.
Đang dùng thuốc ảnh hưởng đến xương (corticoid, thuốc chống động kinh).
Phụ nữ sau mãn kinh hoặc nam giới > 65 tuổi.

Kết luận

Mật độ xương gót chân thấp là dấu hiệu cảnh báo nguy cơ loãng xương và gãy xương trong tương lai. Đây không phải là chẩn đoán xác định, nhưng là cơ sở quan trọng để bác sĩ chỉ định đo mật độ xương bằng DEXA và can thiệp sớm.

Việc thay đổi lối sống, bổ sung calci – vitamin D, kết hợp điều trị thuốc (khi cần) sẽ giúp phòng ngừa loãng xương và giảm nguy cơ gãy xương, cải thiện chất lượng cuộc sống.