Tin tức sức khỏe,
thông báo về DYM

1. Tổng quan

Thoái hóa cột sống thắt lưng là bệnh lý mạn tính do sự lão hóa và thoái hóa của các cấu trúc ở vùng thắt lưng như đĩa đệm, sụn khớp, dây chằng và xương. Đây là nguyên nhân hàng đầu gây đau thắt lưng mạn tính ở người trung niên và lớn tuổi, ảnh hưởng đáng kể đến vận động và chất lượng cuộc sống.

Theo thống kê, có đến 60–80% người trưởng thành từng bị đau thắt lưng ít nhất một lần trong đời, trong đó thoái hóa cột sống là nguyên nhân phổ biến. Tỷ lệ mắc bệnh tăng dần theo tuổi, đặc biệt ở người > 40 tuổi.

2. Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ

2.1. Nguyên nhân chính

• Lão hóa tự nhiên: tuổi tác khiến đĩa đệm mất nước, sụn khớp mòn, xương mọc gai.

• Tải trọng lặp đi lặp lại: lao động nặng, mang vác thường xuyên, tư thế sai kéo dài.

• Chấn thương cột sống: có thể thúc đẩy quá trình thoái hóa sớm.

• Yếu tố bẩm sinh, dị tật cột sống: gù, vẹo, lệch trục.

2.2. Yếu tố nguy cơ

• Tuổi ≥ 40.

• Nghề nghiệp: lái xe đường dài, công nhân khuân vác, nông dân.

• Béo phì: làm tăng áp lực lên cột sống.

• Ít vận động, ngồi lâu.

• Hút thuốc lá (làm giảm nuôi dưỡng đĩa đệm).

3. Triệu chứng lâm sàng

3.1. Đau thắt lưng

• Đau âm ỉ hoặc từng cơn, tăng khi đứng, ngồi lâu hoặc lao động nặng.

• Giảm khi nghỉ ngơi, nằm ngửa.

• Có thể lan xuống mông, đùi, cẳng chân (do chèn ép rễ thần kinh).

3.2. Cứng khớp buổi sáng

Thường kéo dài vài phút đến < 30 phút.

3.3. Hạn chế vận động

• Cúi, ngửa, xoay lưng khó khăn.

• Gập người nhặt đồ hoặc đứng dậy chậm chạp.

3.4. Triệu chứng thần kinh (nếu chèn ép)

• Tê bì, dị cảm, châm chích ở chân.

• Yếu cơ, giảm phản xạ gân gót, gân bánh chè.

• Nặng có thể gây hội chứng chùm đuôi ngựa: rối loạn tiểu tiện, tê bì vùng yên ngựa (cần cấp cứu).

4. Tiêu chuẩn chẩn đoán

4.1. Khám lâm sàng

• Đau cột sống thắt lưng mạn tính (> 3 tháng).

• Hạn chế vận động, dấu hiệu Lasègue (+) khi chèn ép thần kinh tọa.

• Có thể sờ thấy điểm đau cạnh cột sống.

4.2. Cận lâm sàng

• X-quang cột sống thắt lưng:

  • Hẹp khe khớp đĩa đệm.

  • Gai xương (osteophytes).

  • Thay đổi hình dạng đốt sống.

• MRI (cộng hưởng từ): đánh giá rõ đĩa đệm, thoát vị, chèn ép rễ thần kinh.

• CT scan: trong trường hợp cần khảo sát chi tiết xương.

4.3. Chẩn đoán xác định

• Đau thắt lưng mạn tính.

• Hình ảnh thoái hóa cột sống trên X-quang hoặc MRI.

5. Biến chứng nếu không điều trị

• Đau mạn tính dẫn tới mất ngủ, lo âu, trầm cảm.

• Giảm khả năng lao động, ảnh hưởng sinh hoạt hàng ngày.

• Thoát vị đĩa đệm, hẹp ống sống.

• Tàn phế (hiếm nhưng có thể nếu chèn ép thần kinh nặng).

6. Điều trị thoái hóa cột sống thắt lưng

6.1. Nguyên tắc

• Giảm đau, duy trì chức năng vận động.

• Làm chậm tiến triển thoái hóa.

• Phòng biến chứng thần kinh.

6.2. Điều trị không dùng thuốc

• Nghỉ ngơi tương đối, tránh tư thế xấu.

• Vật lý trị liệu – phục hồi chức năng:

  • Kéo giãn cột sống.

  • Sóng ngắn, siêu âm, hồng ngoại.

  • Tập cơ lưng – bụng.

• Giảm cân nếu thừa cân.

• Chỉnh tư thế: ngồi thẳng, tránh cúi gập quá mức.

6.3. Điều trị nội khoa

• Thuốc giảm đau: Paracetamol, NSAIDs.

• Thuốc giãn cơ: Eperisone, Tolperisone.

• Tiêm corticoid ngoài màng cứng (trường hợp đau nặng, kháng trị).

• Thuốc bảo vệ sụn khớp (Glucosamine, Chondroitin) có thể hỗ trợ.

6.4. Điều trị can thiệp

• Phong bế rễ thần kinh: giảm đau tạm thời.

• Phẫu thuật (chỉ định <10% bệnh nhân):

  • Khi đau kéo dài, điều trị nội thất bại.

  • Khi có chèn ép thần kinh nặng, hẹp ống sống, thoát vị đĩa đệm kèm thoái hóa.

7. Phòng ngừa thoái hóa cột sống thắt lưng

• Tập thể dục thường xuyên: bơi lội, đi bộ, yoga.

• Duy trì cân nặng hợp lý.

• Giữ tư thế đúng khi ngồi, làm việc, nâng vật nặng.

• Hạn chế hút thuốc lá, rượu bia.

• Khám sức khỏe định kỳ, đặc biệt với người trên 40 tuổi.

8. Khi nào cần đi khám bác sĩ?

• Đau thắt lưng kéo dài > 3 tuần, không cải thiện khi nghỉ ngơi.

• Đau lan xuống chân, kèm tê yếu.

• Mất kiểm soát tiểu tiện, đại tiện.

• Ngất, sụt cân nhanh, sốt kèm đau lưng (gợi ý bệnh lý nghiêm trọng khác).

9. Câu hỏi thường gặp (FAQ)

1. Thoái hóa cột sống thắt lưng có chữa khỏi hoàn toàn không?

Không. Đây là bệnh mạn tính. Tuy nhiên, điều trị đúng cách giúp kiểm soát triệu chứng và duy trì chất lượng sống.

2. Có nên mổ thoái hóa cột sống không?

Chỉ khi đau nặng, điều trị nội khoa thất bại hoặc có biến chứng chèn ép thần kinh gây yếu liệt, rối loạn cơ tròn.

3. Tập thể dục có làm bệnh nặng hơn không?

Ngược lại, tập luyện đúng cách giúp giảm đau, duy trì vận động và làm chậm tiến triển. Chỉ cần tránh động tác quá sức hoặc sai tư thế.

4. Thuốc Glucosamine, Chondroitin có hiệu quả không?

Chúng có thể hỗ trợ giảm triệu chứng ở một số bệnh nhân, nhưng không thay thế được các phương pháp điều trị chính.

5. Thoái hóa cột sống có phải thoát vị đĩa đệm không?

Không. Đây là hai bệnh khác nhau. Tuy nhiên, thoái hóa có thể làm tăng nguy cơ thoát vị đĩa đệm.

10. Kết luận

Thoái hóa cột sống thắt lưng là bệnh lý phổ biến, tiến triển mạn tính, gây đau và hạn chế vận động. Chẩn đoán dựa vào lâm sàng và hình ảnh học. Điều trị bao gồm nghỉ ngơi, thuốc, vật lý trị liệu, thay đổi lối sống, và phẫu thuật trong trường hợp nặng.

Việc tầm soát sớm, điều trị kịp thời và thay đổi thói quen sinh hoạt đóng vai trò quan trọng giúp người bệnh duy trì cuộc sống khỏe mạnh, hạn chế biến chứng nguy hiểm.

Để đặt lịch khám và theo dõi tình trạng thoái hóa cột sống thắt lưng tại DYM Medical Center, quý khách vui lòng liên hệ:

DYM MEDICAL CENTER SÀI GÒN: Phòng B103, Tầng hầm B1, Tòa nhà mPlaza Saigon, Số 39 Lê Duẩn, Phường Sài Gòn, TP. Hồ Chí Minh.

DYM MEDICAL CENTER PHÚ MỸ HƯNG: Phòng 3A01, Tầng 3A, Tòa nhà The Grace, Số 71 Đường Hoàng Văn Thái, Phường Tân Mỹ, TP. Hồ Chí Minh.

DYM MEDICAL CENTER HÀ NỘI: Tầng hầm B1, Tòa nhà Epic Tower, Ngõ 19 Duy Tân, Phường Cầu Giấy, Hà Nội.

Hotline: 1900 2929 37