TIN TỨC

Tin tức sức khỏe,
thông báo về DYM

TRANG CHỦ

TIN TỨC

NANG GIÁP VÀ NHÂN GIÁP: NGUYÊN NHÂN, CHẨN ĐOÁN VÀ ĐIỀU TRỊ

Tin tức

Jan 21, 2026

Tổng quan về nang giáp và nhân giáp

Nang giáp và nhân giáp là những bất thường thường gặp tại tuyến giáp.

Nang giáp: cấu trúc dạng túi chứa dịch hoặc hỗn hợp dịch và mô đặc trong tuyến giáp.
Nhân giáp: cấu trúc đặc hoặc hỗn hợp trong tuyến giáp, có thể lành tính hoặc ác tính.

Theo thống kê, khoảng 5–10% dân số có nhân giáp sờ thấy được, nhưng nếu siêu âm tầm soát, tỷ lệ phát hiện có thể lên đến 50–60%. Phần lớn các nhân là lành tính, chỉ 5–10% là ung thư tuyến giáp.

Nguyên nhân

Nang giáp

Do thoái hóa nang của nhân giáp lành tính.
Do xuất huyết hoặc thoái hóa dạng nang trong mô tuyến giáp.

Nhân giáp

Bướu giáp nhân lành tính.
Viêm tuyến giáp mạn (như viêm giáp Hashimoto).
Ung thư tuyến giáp (nhú, nang, tủy, không biệt hóa).
Yếu tố nguy cơ: thiếu i-ốt, phơi nhiễm phóng xạ, di truyền, giới nữ (gấp 3 lần nam giới).

Triệu chứng

Hầu hết nang và nhân giáp không gây triệu chứng, được phát hiện tình cờ khi siêu âm hoặc khám sức khỏe.

Khi nang/nhân lớn, có thể gây:

Sờ thấy khối vùng cổ.
Nuốt vướng, nuốt nghẹn.
Khàn tiếng (chèn ép dây thần kinh quặt ngược).
Khó thở nếu nhân to chèn khí quản.

Nếu là ung thư tuyến giáp: có thể sờ thấy nhân cứng, không di động, hạch cổ to kèm theo.

Biến chứng

Chèn ép: khó nuốt, khó thở.
Nhiễm trùng nang giáp: hiếm gặp, gây đau và sốt.
Ung thư tuyến giáp: đặc biệt ở nhân đặc, kích thước >1 cm kèm dấu hiệu nghi ngờ.

Tiêu chuẩn chẩn đoán

1. Siêu âm tuyến giáp (phương pháp đầu tay)

Đánh giá kích thước, cấu trúc, độ đặc/dịch, vi vôi hóa, bờ nhân, chiều cao > chiều rộng.
Hệ thống phân loại TIRADS (Thyroid Imaging Reporting and Data System):
- TIRADS 1: bình thường.
- TIRADS 2: lành tính.
- TIRADS 3: nguy cơ ác tính thấp (khoảng 2%).
- TIRADS 4: nguy cơ ác tính trung bình (6–30%).
- TIRADS 5: nguy cơ ác tính cao (50–80%).

2. Chọc hút tế bào bằng kim nhỏ (Fine Needle Aspiration – FNA)

Tiêu chuẩn vàng chẩn đoán nhân giáp.
Chỉ định:
- Nhân đặc >1 cm kèm dấu hiệu nghi ngờ trên siêu âm.
- Nhân >1,5–2 cm dù không có dấu hiệu nghi ngờ.
Kết quả phân loại theo Bethesda system:
- Bethesda II: lành tính.
- Bethesda V–VI: nghi ngờ ác tính hoặc ác tính.

3. Xét nghiệm hormon tuyến giáp

TSH, FT4, FT3: đánh giá chức năng tuyến giáp.
Nhân/nang có thể đi kèm cường giáp hoặc suy giáp.

4. Xạ hình tuyến giáp

Phân biệt nhân “nóng” (thường lành tính) và nhân “lạnh” (có nguy cơ ác tính).

Điều trị

Nang giáp đơn giản

Nang nhỏ, không triệu chứng: theo dõi định kỳ bằng siêu âm.
Nang lớn, tái phát hoặc gây chèn ép: chọc hút dịch, tiêm cồn xơ hóa, hoặc phẫu thuật bóc nang.

Nhân giáp lành tính

Theo dõi định kỳ 6–12 tháng bằng siêu âm.
Điều trị khi nhân to nhanh, gây chèn ép, hoặc bệnh nhân lo lắng.

Nhân giáp nghi ngờ ác tính hoặc ung thư tuyến giáp

Phẫu thuật cắt thùy giáp hoặc cắt toàn bộ tuyến giáp.
Xạ trị I-131 sau mổ (tùy loại và giai đoạn ung thư).
Theo dõi bằng xét nghiệm thyroglobulin và siêu âm cổ.

Điều trị nội khoa

Trong một số trường hợp, có thể dùng hormon giáp liều ức chế TSH để làm chậm sự phát triển nhân. Tuy nhiên, hiệu quả còn hạn chế và không phải chỉ định thường quy.

Phòng ngừa

Bổ sung i-ốt đầy đủ trong chế độ ăn (muối i-ốt).
Hạn chế phơi nhiễm phóng xạ, đặc biệt ở trẻ em.
Khám sức khỏe định kỳ để phát hiện sớm bất thường tuyến giáp.
Với người có tiền sử gia đình ung thư tuyến giáp, nên tầm soát sớm.

Khi nào cần đi khám bác sĩ?

Sờ thấy khối vùng cổ to nhanh.
Nuốt nghẹn, khó thở, khàn tiếng.
Hạch cổ nổi.
Kết quả siêu âm nghi ngờ nhân giáp ác tính.

Kết luận

Nang giáp và nhân giáp là những bệnh lý thường gặp, đa số lành tính nhưng một tỷ lệ nhỏ có thể tiến triển thành ung thư tuyến giáp. Siêu âm và chọc hút tế bào kim nhỏ là những phương pháp quan trọng giúp phân biệt lành – ác tính.

Khám sức khỏe định kỳ và theo dõi nhân giáp theo khuyến cáo là cách tốt nhất để phòng ngừa biến chứng và phát hiện sớm ung thư.