TIN TỨC

Tin tức sức khỏe,
thông báo về DYM

DẤU ẤN UNG THƯ UNG THƯ PHỔI CYFRA 21-1: Ý NGHĨA CHẨN ĐOÁN VÀ THEO DÕI

Tin tức

Jan 26, 2026

Tổng quan dấu ấn ung thư phổi Cyfra 21-1

Ung thư phổi là nguyên nhân tử vong hàng đầu do ung thư trên toàn thế giới, trong đó ung thư phổi không tế bào nhỏ chiếm đến 80–85%. Việc phát hiện sớm giúp cải thiện cơ hội điều trị và tiên lượng, tuy nhiên đa số bệnh nhân được chẩn đoán ở giai đoạn muộn.

Trong các xét nghiệm máu hỗ trợ chẩn đoán và theo dõi, Cyfra 21-1 là một dấu ấn sinh học quan trọng, đặc biệt có giá trị trong ung thư phổi không tế bào nhỏ (nhất là thể ung thư biểu mô vảy).

Cyfra 21-1 là gì?

Cyfra 21-1 là một đoạn phân tử của cytokeratin 19 – loại protein cấu trúc của tế bào biểu mô.
Khi tế bào ung thư phổi, đặc biệt là ung thư biểu mô vảy, bị hủy hoại, cytokeratin 19 được giải phóng vào máu, làm tăng nồng độ Cyfra 21-1.
Do đó, xét nghiệm định lượng Cyfra 21-1 trong huyết thanh có thể phản ánh tình trạng bệnh lý.

Giá trị bình thường của Cyfra 21-1

Người khỏe mạnh: Cyfra 21-1 thường < 3,3 ng/mL.
Giá trị tham chiếu có thể thay đổi đôi chút tùy từng phòng xét nghiệm.

Khi nào Cyfra 21-1 tăng cao?

1. Bệnh lý ác tính

Ung thư phổi không tế bào nhỏ (đặc biệt ung thư biểu mô vảy).
Ung thư thực quản.
Ung thư bàng quang.
Một số ung thư khác (tuyến giáp, cổ tử cung).

2. Bệnh lý lành tính

Bệnh phổi mạn tính (lao phổi, viêm phổi, xơ phổi).
Suy thận mạn.
Viêm gan hoặc xơ gan.

Vì vậy, Cyfra 21-1 không hoàn toàn đặc hiệu cho ung thư phổi, nhưng tăng cao rõ rệt ở bệnh nhân ung thư phổi không tế bào nhỏ.

Ý nghĩa lâm sàng của Cyfra 21-1

1. Tầm soát

Cyfra 21-1 không được khuyến cáo dùng để tầm soát ung thư phổi trong cộng đồng.
Chụp CT liều thấp mới là phương pháp được khuyến nghị cho nhóm nguy cơ cao (người hút thuốc lá lâu năm, trên 50 tuổi).

2. Chẩn đoán

Cyfra 21-1 có giá trị hỗ trợ trong chẩn đoán ung thư phổi không tế bào nhỏ.
Độ nhạy khoảng 50–70%, độ đặc hiệu khoảng 85–95% cho thể ung thư biểu mô vảy.
Khi kết hợp với các dấu ấn khác (như CEA, NSE, ProGRP), giá trị chẩn đoán sẽ cao hơn.

3. Tiên lượng

Nồng độ Cyfra 21-1 càng cao thì tiên lượng bệnh càng xấu.
Giá trị > 10 ng/mL thường gợi ý khối u tiến triển, di căn hoặc giai đoạn muộn.

4. Theo dõi sau điều trị

Đây là vai trò quan trọng nhất của Cyfra 21-1.
Sau phẫu thuật hoặc hóa trị, nồng độ Cyfra 21-1 thường giảm dần.
Nếu Cyfra 21-1 tăng trở lại, có thể gợi ý tái phát hoặc tiến triển bệnh.
Theo dõi định kỳ giúp bác sĩ kịp thời đánh giá đáp ứng điều trị.

Hạn chế của Cyfra 21-1

Không đặc hiệu tuyệt đối cho ung thư phổi, vì có thể tăng trong nhiều bệnh lành tính.
Không thay thế được mô bệnh học – sinh thiết u phổi vẫn là tiêu chuẩn vàng để chẩn đoán xác định.
Độ nhạy thấp trong ung thư phổi tế bào nhỏ, do đó thường cần phối hợp với NSE hoặc ProGRP.

Khi nào cần xét nghiệm Cyfra 21-1?

Bệnh nhân được chẩn đoán ung thư phổi không tế bào nhỏ: theo dõi điều trị và phát hiện tái phát.
Trước phẫu thuật hoặc hóa trị: đánh giá mức độ nặng và tiên lượng.
Sau điều trị: đo định kỳ để theo dõi diễn tiến bệnh.
Không nên chỉ dựa vào Cyfra 21-1 để chẩn đoán ung thư phổi ở người khỏe mạnh.

Quy trình xét nghiệm Cyfra 21-1

Lấy máu tĩnh mạch đơn giản, không cần nhịn ăn.
Mẫu được phân tích bằng phương pháp miễn dịch.
Kết quả có sau khoảng 1–2 ngày.

Kết luận

Cyfra 21-1 là một dấu ấn sinh học quan trọng trong ung thư phổi không tế bào nhỏ, đặc biệt là ung thư biểu mô vảy. Xét nghiệm Cyfra 21-1 giúp:

Hỗ trợ chẩn đoán.
Đánh giá tiên lượng.
Theo dõi sau điều trị và phát hiện tái phát.

Tuy nhiên, Cyfra 21-1 không phải là xét nghiệm đặc hiệu, không thể thay thế nội soi phế quản, chẩn đoán hình ảnh và sinh thiết. Việc sử dụng cần được bác sĩ chuyên khoa hô hấp và ung bướu chỉ định, kết hợp với các xét nghiệm khác để đưa ra quyết định chính xác.